Θα χτυπήσουν τελικά οι ΗΠΑ το Ιράν; Όλα τα σενάρια για τις κινήσεις της Ουάσιγκτον εναντίον της Τεχεράνης

Στα νερά της Μέσης Ανατολής βρίσκεται πλέον η αμερικανική αρμάδα έχοντας ως ναυαρχίδα ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα της στρατιωτικής τους ισχύος, το αεροπλανοφόρο «USS Abraham Lincoln» που έχει πάρει θέσει σε απόσταση βολής από το Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δείχνει να αμφιταλαντεύεται για το εάν θα πρέπει να πλήξει στρατιωτικά την Τεχεράνη, αν και στόχος παραμένει η ανατροπή της ισλαμικής ηγεσίας.

Το Ιράν βρίσκεται στο μάτι μιας σοβαρής εσωτερικής κρίσης, με αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις να καταστέλλονται με απίστευτη σκληρότητα και τον φόβο για γενικευμένη σύγκρουση να πλανάται στην περιοχή. Σύσσωμη δε η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, προσπαθώντας να εκτιμήσει αν οι ΗΠΑ σχεδιάζουν πραγματικά μια στρατιωτική επίθεση ή αν πρόκειται κυρίως για μια ακόμη στρατηγική κίνηση πίεσης.

Στο εσωτερικό πάντως του Ιράν, οι αριθμοί προκαλούν σοκ. Σύμφωνα με το περιοδικό «TIME», που επικαλείται πηγές από το ιρανικό υπουργείο Υγείας, πάνω από 30.000 άνθρωποι φέρεται να έχουν χάσει τη ζωή τους μόνο στις πρώτες 48 ώρες των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων, που ξεκίνησαν στις 8 και 9 Ιανουαρίου. Σημειωτέων πως ο αριθμός αυτός δεν περιλαμβάνει τους τραυματίες που υπέκυψαν αργότερα σε στρατιωτικά νοσοκομεία, ούτε τα θύματα σε περιοχές όπου δεν έχουν δοθεί επίσημα στοιχεία. Αν οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιωθούν, η σφαγή αυτή θα είναι μια από τις μεγαλύτερες των τελευταίων δεκαετιών, συγκρίσιμη ακόμη και με ιστορικά μαζικά εγκλήματα, όπως οι εκτελέσεις στο Μπάμπιν Γιαρ το 1941 (σ.σ. πρόκειται για έναν λοφίσκο κοντά στο Κίεβο όπου οι ναζί εκτέλεσαν μαζικά περίπου 33.000 Εβραίους σε ένα διήμερο).

Οι εικόνες από την Τεχεράνη και άλλες πόλεις αποτυπώνουν με τρόμο το μέγεθος της καταστολής. Ελεύθεροι σκοπευτές τοποθετημένοι σε ταράτσες ανοίγουν πυρ πάνω σε πλήθη, βαριά οπλισμένα φορτηγά κινούνται στους δρόμους με πολυβόλα, ενώ νοσοκομεία και νεκροτομεία αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις δεκάδες χιλιάδες τραυματίες και νεκρούς. Η ιρανική ηγεσία βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε κατάσταση συναγερμού, με ανώτατους αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε αμερικανική ενέργεια θα θεωρηθεί πλήρους κλίμακας επίθεση, ανοίγοντας τον δρόμο για ενδεχόμενο στρατιωτικό επεισόδιο.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι η Ουάσιγκτον παρακολουθούν στενά την κατάσταση και είναι έτοιμη για όλες τις επιλογές. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν συμβολικά πλήγματα, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές ή στο μηχανισμό ασφαλείας του Ιράν. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με σιγουριά πώς θα αντιδράσει ένα καθεστώς που έχει ήδη δείξει ακραία σκληρότητα και ταυτόχρονα βρίσκεται αντιμέτωπο με οικονομική κατάρρευση και κοινωνική εξέγερση. Υπάρχει πραγματικός φόβος ότι οποιαδήποτε παρέμβαση από τις ΗΠΑ θα μπορούσε είτε να μειώσει τη βία είτε να την πολλαπλασιάσει, επιτείνοντας το χάος.

Η παρουσία του «USS Abraham Lincoln» στον Περσικό Κόλπο εξυπηρετεί στην παρούσα φάση δύο βασικούς σκοπούς. Κατ’ αρχάς, ενισχύει την ικανότητα των ΗΠΑ να αμυνθούν απέναντι σε οποιαδήποτε αντίποινα (σ.σ. καθώς μπορεί να χτυπηθούν αμερικανικές βάσεις στα γύρω κράτη), παρέχοντας μεγαλύτερη ευχέρεια σε ενδεχόμενη στρατιωτική δράση. Ταυτόχρονα, λειτουργεί ψυχολογικά, καθώς στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα στην ιρανική ηγεσία: κάθε αντίδραση σε μια πιθανή αμερικανική κίνηση μπορεί να αντιμετωπιστεί με περαιτέρω κλιμάκωση. Το γεγονός αυτό ενισχύει την πίεση προς την Τεχεράνη, ενώ παράλληλα προσφέρει στις ΗΠΑ την ευκαιρία να διατηρήσουν τον έλεγχο της κατάστασης.

Ο αναλυτής σε θέματα Μέσης Ανατολής Νέιτ Σουάνσον του Atlantic Council εξηγεί ότι η επιτυχία ενός αμερικανικού πλήγματος δεν κρίνεται μόνο από το στρατιωτικό αποτέλεσμα. Πιο καθοριστικό είναι πώς θα επηρεάσει την ψυχολογία των διαδηλωτών και του καθεστώτος, καθώς και την πορεία των επόμενων ημερών. Η δυναμική μεταξύ της κοινωνίας και της ηγεσίας μπορεί να αλλάξει δραματικά από οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια, και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια ποιο θα είναι το τελικό αποτέλεσμα.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό πλαίσιο, υπάρχουν φωνές εντός Ιράν που ζητούν άρση των περιορισμών στο Διαδίκτυο, ώστε οι πολίτες να μπορούν να δημοσιοποιούν εικόνες και βίντεο από τις διαδηλώσεις. Άξιο μνείας είναι το γεγονός πως ο γιος του προέδρου του Ιράν, Γιουσέφ Πεζεσκιάν, ζήτησε να αρθούν οι περιορισμοί του Διαδικτύου στη χώρα του, σημειώνοντας πως τίποτα δεν λύνεται με το να αναβληθεί ο χρόνος δημοσιοποίησης βίντεο και φωτογραφιών από τις διαμαρτυρίες που κατεστάλησαν βίαια.

Σύμφωνα με πληροφορίες που κυκλοφορούν στους διπλωματικούς κύκλους της περιοχής, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται τώρα από την Ουάσιγκτον αφορά επιχειρήσεις ακριβείας με στόχο την εξουδετέρωση κορυφαίων στελεχών της ιρανικής εξουσίας. Την εκτίμηση αυτή μετέφερε Άραβας αξιωματούχος από χώρα του Κόλπου, ο οποίος δήλωσε ότι γνωρίζει τις παρασκηνιακές συζητήσεις και μίλησε στο ανεξάρτητο δημοσιογραφικό μέσο Middle East Eye. Όπως αναφέρεται, στο επίκεντρο αυτών των σχεδιασμών βρίσκονται πολιτικά και στρατιωτικά πρόσωπα υψηλόβαθμων θέσεων («στόχοι υψηλής αξίας» όπως τα χαρακτήρισε), τα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ότι φέρουν άμεση ευθύνη για τη βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων. Πρόκειται κυρίως για στελέχη του μηχανισμού ασφαλείας και της στρατιωτικής ηγεσίας, που φέρονται να έδωσαν εντολές για τη χρήση ακραίας βίας απέναντι στον λαό.

Η συνύπαρξη μιας αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και μιας άνευ προηγουμένου εσωτερικής καταστολής στο Ιράν δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου, όπου κάθε λάθος εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες συνέπειες, όχι μόνο για την περιοχή, αλλά για ολόκληρο τον κόσμο. Η ερώτηση που πλανάται πλέον είναι μία: Θα προχωρήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε πραγματική επίθεση, θα χτυπήσουν συγκεκριμένα πρόσωπα ακόμη και μέσα στην τρέχουσα εβδομάδα ή θα περιοριστούν σε στρατηγική πίεση και παρακολούθηση, ενώ η κατάσταση στο Ιράν συνεχίζει να κλιμακώνεται;