Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να ολοκληρώνει πλέον τη δεύτερη εβδομάδα του, η διεθνής κοινότητα έχει βυθιστεί σε μια κατάσταση πρωτοφανούς αβεβαιότητας. Οι αντικρουόμενες δικαιολογίες της κυβέρνησης Τραμπ για την έναρξη των εχθροπραξιών, οι συνεχείς αναθεωρήσεις των πολεμικών στόχων και τα ασαφή μηνύματα για τη διάρκεια της σύγκρουσης έχουν προκαλέσει σύγχυση, αφήνοντας πολλούς να αναρωτιούνται πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση. Η αλήθεια είναι, ωστόσο, ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία ξεκάθαρη απάντηση.
Παρ’ όλα αυτά, από την έναρξη της σύρραξης έχουν αναδειχτεί ορισμένες τάσεις που, σύμφωνα με την ανάλυση των Rishi Iyengar και John Haltiwanger για το περιοδικό Foreign Policy, ρίχνουν φως στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, εξηγώντας γιατί είναι τόσο δύσκολο να προβλεφθεί το επόμενο βήμα.
Το «μέτωπο» του Ορμούζ
Τα Στενά του Ορμούζ -ο κομβικός θαλάσσιος δίαυλος που χωρίζει τον Περσικό Κόλπο από τον Κόλπο του Ομάν- έχουν μετατραπεί μέσα σε λίγες ημέρες στο επίκεντρο της σύγκρουσης. Το Ιράν αξιοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως «μοχλό πίεσης», απαγορεύοντας ουσιαστικά τη διέλευση εμπορικών πλοίων, γεγονός που έχει εκτινάξει τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου.
«Ο μοχλός του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ πρέπει αναμφίβολα να συνεχίσει να χρησιμοποιείται», δήλωσε χαρακτηριστικά την Πέμπτη ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Σύμφωνα με αναφορές, αρκετά δεξαμενόπλοια έχουν πληγεί από «βλήματα», ενώ πηγές από το Reuters κάνουν λόγο για πόντιση ναρκών από το Ιράν εντός της υδάτινης οδού. Παρά τις ανησυχίες, η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται καθησυχαστική. Παράλληλα, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε την καταστροφή 30 ιρανικών σκαφών που εμπλέκονταν σε ναρκοθέτηση. Ωστόσο, η κατάσταση περιπλέκεται, σύμφωνα με τους Iyengar και Haltiwanger, από το γεγονός ότι ο αμερικανικός στρατός απέσυρε τα ειδικά ναρκαλιευτικά σκάφη του από την περιοχή τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Τα υπόλοιπα όπλα του Ιράν
Όπως επισημαίνει ο Γκρέγκορι Μπριου, αναλυτής του Eurasia Group, το Ιράν διαθέτει μια «γκάμα επιλογών» πέραν των ναρκών.
Για παράδειγμα, το Ιράν έχει τη δυνατότητα να εξαπολύσει βαλλιστικούς πυραύλους από τις ακτές του. Παρόλο που η συγκεκριμένη ικανότητα ενδέχεται να έχει υποβαθμιστεί από τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, ο Μπριου υπογράμμισε ότι «δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα πόσους τέτοιους πυραύλους διαθέτουν, καθώς δεν έχουν χρειαστεί να τους χρησιμοποιήσουν ακόμα· μέχρι τώρα, εκτοξεύουν βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον χερσαίων στόχων και όχι κατά πλοίων».
Ωστόσο, ο «μεγαλύτερος κίνδυνος είναι τα drones», σημειώνει ο Μπριου, που αναφέρει πως το Ιράν διαθέτει «τεράστια αποθέματα» και η εκτόξευσή τους είναι εξαιρετικά απλή. Σύμφωνα με την τρέχουσα εκτίμηση του αμερικανικού στρατού, η κατάσταση στα Στενά δεν είναι ακόμη ασφαλής. «Απαιτούνται περισσότερα πλήγματα κατά των ιρανικών θέσεων στις ακτές για να βελτιωθεί η ασφάλεια, προτού μπορέσουν να συγκροτηθούν συνοδείες και νηοπομπές για τη διέλευση των εμπορικών πλοίων», εξηγεί ο ίδιος. Αυτό σημαίνει ότι ο στρατηγικής σημασίας αυτός θαλάσσιος δίαυλος «θα παραμείνει πιθανότατα κλειστός για το υπόλοιπο του μήνα, εκτός αν δούμε μια ταχεία αποκλιμάκωση της έντασης».
Η «αριθμητική των πυραύλων»
Η επιτυχία της στρατηγικής Τραμπ εξαρτάται πλέον, σύμφωνα με τους Iyengar και Haltiwanger, από τη λεγόμενη «αριθμητική των πυραύλων»: το κατά πόσο δηλαδή οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να τερματίσουν τον πόλεμο προτού εξαντληθούν τα αποθέματα των οπλικών τους συστημάτων και των μέσων αεροπορικής άμυνας.
Ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ αναγκάζονται να «απογυμνώσουν» άλλες περιοχές του πλανήτη για να ενισχύσουν το μέτωπο στη Μέση Ανατολή, με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση μετακίνησης τμημάτων του αντιπυραυλικού συστήματος THAAD από τη Νότια Κορέα. Αν και η Σεούλ έχει εκφράσει την ανησυχία της για την αποδυνάμωση της αποτρεπτικής της ισχύος έναντι της Βόρειας Κορέας, το Πεντάγωνο αποφεύγει να σχολιάσει τις κινήσεις αυτές, επικαλούμενο λόγους επιχειρησιακής ασφαλείας.
