Οι συνομιλίες Ζελένσκι – Ρωσίας φέρνουν «κάποια πρόοδο» προς κατάπαυση πυρός, αλλά αφήνουν ανοιχτά τα πιο εκρηκτικά πολιτικά ζητήματα, καθώς ο πόλεμος μπαίνει στον πέμπτο του χρόνο χωρίς ορατό τέλος.
Οι διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν στην Ελβετία υπό αμερικανική διαμεσολάβηση κατέληξαν σε προκαταρκτική σύγκλιση για τον τρόπο παρακολούθησης μιας πιθανής μελλοντικής κατάπαυσης του πυρός, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να κάνει λόγο για «πρόοδο» στο στρατιωτικό σκέλος. Σύμφωνα με τον ίδιο, Κίεβο και Μόσχα έχουν «σχεδόν συμφωνήσει σε όλα» όσον αφορά το πώς θα ελέγχεται ο τερματισμός των εχθροπραξιών, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση. Κρίσιμο ρόλο σε αυτό το πλαίσιο αναμένεται να διαδραματίσουν οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν δεσμευθεί να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες πληροφοριών και υψηλής τεχνολογίας τους για την επιτήρηση μιας ενδεχόμενης εκεχειρίας, στο πλαίσιο διμερών εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουκρανία.
Ζελένσκι, Ρωσία και τα «ευαίσθητα» μέτωπα
Παρά την περιορισμένη πρόοδο στο στρατιωτικό πεδίο, ο Ζελένσκι εμφανίστηκε σαφώς πιο απαισιόδοξος σε ό,τι αφορά τα πολιτικά ζητήματα, τα οποία χαρακτήρισε «τα πιο ευαίσθητα». Στο επίκεντρο βρίσκονται ο έλεγχος του Ντονμπάς και ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια, η μεγαλύτερη πυρηνική μονάδα στην Ευρώπη, για τα οποία δεν διαφαίνεται ακόμη συμβιβασμός. Η Ρωσία απαιτεί την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τα τμήματα του Ντονμπάς που παραμένουν υπό τον έλεγχο του Κιέβου, αίτημα που ο Ζελένσκι απορρίπτει κατηγορηματικά, επαναλαμβάνοντας ότι δεν πρόκειται να παραδώσει ουκρανικό έδαφος στη Μόσχα και ότι η ουκρανική κοινωνία δεν θα αποδεχθεί ποτέ τέτοιου είδους παραχωρήσεις.
Ο Ουκρανός πρόεδρος εκτιμά ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία για το εδαφικό θα πρέπει να κλείσει σε απευθείας συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος μέχρι στιγμής δεν δείχνει διάθεση για πραγματικό συμβιβασμό. Ο επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας στη Γενεύη, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, περιέγραψε τις τελευταίες συνομιλίες ως «δύσκολες αλλά ουσιαστικές», αφήνοντας να εννοηθεί ότι Μόσχα και Κίεβο θα επιστρέψουν σύντομα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο ίδιος ο Ζελένσκι, σε προηγούμενη ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, είχε χαρακτηρίσει τις συναντήσεις «δύσκολες» και κατηγόρησε τη Ρωσία ότι προσπαθεί να «σέρνει» μια διαδικασία που θα μπορούσε ήδη να είχε φτάσει στο τελικό στάδιο.
Η πίεση Τραμπ και η κλιμάκωση από τη Ρωσία
Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ, που πιέζει εδώ και μήνες για μια συμφωνία μέχρι το καλοκαίρι, επιδιώκει να κλείσει το ουκρανικό μέτωπο ώστε η κυβέρνησή του να επικεντρωθεί στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «η Ουκρανία καλύτερα να έρθει γρήγορα στο τραπέζι», εντείνοντας την πίεση προς το Κίεβο να αποδεχθεί έναν έντιμο συμβιβασμό. Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, έχει καλέσει τον Τραμπ να στραφεί αποφασιστικότερα προς τη Ρωσία, ασκώντας μεγαλύτερη πίεση στη Μόσχα για παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον τερματισμό της εισβολής.
Ωστόσο, η απάντηση της Ρωσίας μέχρι στιγμής είναι κλιμάκωση: η Μόσχα έχει εντείνει τις πυραυλικές και drone επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών της ουκρανικής πρωτεύουσας, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και αφήνοντας χιλιάδες διαμερίσματα χωρίς θέρμανση στον πιο σκληρό χειμώνα της τελευταίας δεκαετίας. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, η δεύτερη θητεία Τραμπ έχει συνοδευθεί από επιδείνωση της κατάστασης για τους αμάχους στην Ουκρανία, με τους θανάτους το 2025 να ξεπερνούν τα επίπεδα του προηγούμενου έτους. Συνολικά, το 2025 σκοτώθηκαν τουλάχιστον 2.514 άμαχοι και τραυματίστηκαν 12.142, αριθμοί αυξημένοι κατά 31% σε σχέση με το 2024 και κατά 70% σε σύγκριση με το 2023.
Η «διπλωματία Ζελένσκι» ανάμεσα σε Δύση και Ρωσία
Παράλληλα με τις συνομιλίες με τη Ρωσία, η ουκρανική αντιπροσωπεία είχε στη Γενεύη χωριστές επαφές με τους δυτικούς εταίρους της Ουκρανίας, σε μια προσπάθεια διατήρησης κοινής γραμμής. «Είναι σημαντικό να υπάρχει κοινό όραμα και συντονισμός ενεργειών ανάμεσα σε Ουκρανία, ΗΠΑ και Ευρώπη», τόνισε ο επικεφαλής διαπραγματευτής και επικεφαλής του εθνικού συμβουλίου ασφαλείας, Ρουστέμ Ουμέροφ, υπογραμμίζοντας την «κοινή ευθύνη για το αποτέλεσμα». Στις διαβουλεύσεις συμμετείχαν εκπρόσωποι των ΗΠΑ, της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ελβετίας, ενώ ο Ζελένσκι χαρακτήρισε «απαραίτητη» την ευρωπαϊκή παρουσία για την επιτυχή εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας.
Από αμερικανικής πλευράς, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, έκανε λόγο για «ουσιαστική πρόοδο», σημειώνοντας ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ενημερώσουν τους ηγέτες τους και να συνεχίσουν να εργάζονται προς μια τελική συμφωνία, σύμφωνα με τους Financial Times.
Στις συνομιλίες συμμετείχε και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ, ο οποίος είχε δώσει το «παρών» και στον προηγούμενο γύρο συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, όπου η Ουκρανία και η Ρωσία είχαν καταλήξει σε συμφωνία για ανταλλαγή 314 αιχμαλώτων πολέμου. Μέσα σε αυτό το σύνθετο διπλωματικό πλέγμα, ο Ζελένσκι επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις πιέσεις της Ουάσινγκτον, τη σκληρή γραμμή της Μόσχας και τις ανησυχίες των Ευρωπαίων, προσπαθώντας να εξασφαλίσει μια συμφωνία που δεν θα εκληφθεί ως ήττα από την ουκρανική κοινωνία.
