Σε τροχιά σύγκρουσης με τον Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να μπαίνει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς η προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν προκαλεί έντονη ενόχληση στο Ισραήλ.

Σύμφωνα με το Reuters, Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι το υπό διαμόρφωση πλαίσιο είναι «κακό για το Ισραήλ», καθώς δεν απαντά σε βασικές ανησυχίες της ισραηλινής πλευράς για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τη στήριξη του Ιράν σε ένοπλες οργανώσεις της περιοχής.

Δημόσια, η ισραηλινή κυβέρνηση εμφανίζεται προσεκτική, αποφεύγοντας να συγκρουστεί ανοιχτά με τον Αμερικανό πρόεδρο. Παρασκηνιακά, όμως, η δυσαρέσκεια είναι έντονη.

Το Ισραήλ φοβάται ότι του «δένουν τα χέρια»

Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι μέσα στις επόμενες 60 ημέρες θα διαπραγματευτεί τους πλήρεις όρους της τελικής συμφωνίας με την Τεχεράνη, με στόχο να αντιμετωπιστούν οι αμερικανικές και ισραηλινές ανησυχίες, κυρίως γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι, ωστόσο, εκτιμούν ότι η περίοδος αυτή μπορεί να παραταθεί, περιορίζοντας την ελευθερία στρατιωτικής δράσης του Ισραήλ, χωρίς να έχουν επιλυθεί τα βασικά ζητήματα ασφαλείας.

Το μεγαλύτερο αγκάθι είναι ο Λίβανος. Η Τεχεράνη φέρεται να ζητά παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου Ισραήλ – Χεζμπολάχ, ενώ ο Νετανιάχου δεν δείχνει διατεθειμένος να σταματήσει τις επιχειρήσεις κατά της οργάνωσης.

Η ένταση με τον Τραμπ

Το Reuters αναφέρει ότι οι σχέσεις Τραμπ – Νετανιάχου έχουν επιβαρυνθεί από τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να είχε έντονη τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό στις αρχές του μήνα, απαιτώντας να μην υπάρξει πλήγμα στη Βηρυτό την ώρα που οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να κλείσουν συμφωνία με το Ιράν.

Ο Νετανιάχου απέφυγε τότε το χτύπημα, όμως λίγες ημέρες αργότερα το Ισραήλ έπληξε ξανά νότια προάστια της Βηρυτού, προκαλώντας νέα ένταση και ιρανική αντίδραση.

Λίγες ώρες πριν ανακοινωθεί η ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, το Ισραήλ χτύπησε εκ νέου τη λιβανέζικη πρωτεύουσα, μετά από εκτόξευση ρουκετών από τον Λίβανο προς το ισραηλινό έδαφος.

«Το Ισραήλ δεν δεσμεύεται»

Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή στην Ελβετία, όμως το Ισραήλ ήδη στέλνει μήνυμα ότι δεν θεωρεί τον εαυτό του δεσμευμένο.

Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραέλ Κατζ, δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν επ’ αόριστον σε ζώνες ασφαλείας σε Λίβανο, Συρία και Γάζα, με στόχο την αντιμετώπιση απειλών.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι αν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ λόγω των εξελίξεων στον Λίβανο, το Ισραήλ θα απαντήσει με όλη του τη δύναμη.

Το μήνυμα είναι σαφές: ακόμη κι αν οι ΗΠΑ επιδιώκουν αποκλιμάκωση, η κυβέρνηση Νετανιάχου θέλει να κρατήσει ανοιχτή την επιλογή στρατιωτικής δράσης.

Τα μεγάλα κενά της συμφωνίας

Το προσχέδιο προβλέπει άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης μέσα σε 60 ημέρες.

Ωστόσο, σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, δύο κρίσιμα ζητήματα δεν φαίνεται να βρίσκονται στο κέντρο των συνομιλιών: το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και η στήριξη της Τεχεράνης σε περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις.

Αυτά τα δύο θέματα είχαν παρουσιαστεί από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ ως βασικοί λόγοι για την έναρξη του πολέμου. Η απουσία τους από το άμεσο διαπραγματευτικό πλαίσιο δημιουργεί την αίσθηση στο Ισραήλ ότι η συμφωνία αφήνει ανοιχτές τις πιο σοβαρές απειλές.

Πολιτικό πρόβλημα για τον Νετανιάχου

Η εξέλιξη είναι πολιτικά δύσκολη και για τον ίδιο τον Νετανιάχου, ο οποίος έχει χτίσει μεγάλο μέρος της εικόνας του πάνω στη στενή σχέση του με τον Τραμπ.

Στο παρελθόν, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός παρουσίαζε τη σχέση του με τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο ως στρατηγικό πλεονέκτημα για την ασφάλεια του Ισραήλ. Τώρα, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια συμφωνία που μεγάλο μέρος της ισραηλινής ηγεσίας θεωρεί προβληματική.

Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Νετανιάχου θα προσπαθήσει να αποφύγει μια ανοιχτή σύγκρουση με τον Τραμπ, αλλά θα καταστήσει σαφές ότι το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα να δράσει μόνο του.

Εκλογές και αβεβαιότητα

Ο Νετανιάχου βρίσκεται επίσης υπό πίεση στο εσωτερικό, καθώς οι εκλογές του φθινοπώρου πλησιάζουν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν δύσκολο πολιτικό τοπίο για τον ίδιο.

Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν μπορεί να υπονομεύσει το βασικό του αφήγημα ότι μόνο εκείνος μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη σχέση με την Ουάσινγκτον και να προστατεύσει την ασφάλεια του Ισραήλ.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Israel Democracy Institute, η εμπιστοσύνη των Εβραίων Ισραηλινών ότι η ασφάλεια του Ισραήλ αποτελεί κεντρική προτεραιότητα για τον Τραμπ έχει μειωθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες.

Το πιο δύσκολο σημείο για Ισραήλ και ΗΠΑ

Η ενδιάμεση συμφωνία μπορεί να προσφέρει στον Τραμπ διέξοδο από έναν πόλεμο που εξελίχθηκε σε σοβαρό περιφερειακό και πολιτικό βάρος.

Για τον Νετανιάχου, όμως, δημιουργεί ένα νέο δίλημμα: να συγκρουστεί με τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ ή να αποδεχθεί ένα πλαίσιο που η ισραηλινή ηγεσία θεωρεί ανεπαρκές.

Το επόμενο διάστημα των 60 ημερών θα δείξει αν η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα οδηγήσει σε πραγματική αποκλιμάκωση ή αν θα γίνει το νέο πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Ιερουσαλήμ.