Σαν σήμερα, το 1215, στις όχθες του Τάμεση, στο Ράνυμιντ της Αγγλίας, ο βασιλιάς Ιωάννης ο Ακτήμων υπέγραφε τη Magna Carta Libertatum, το «Μεγάλο Χάρτη των Ελευθεριών». Ένα φαινομενικά απλό έγγραφο συμφιλίωσης μεταξύ του μονάρχη και των ευγενών του βασιλείου του, που όμως εξελίχθηκε σε σύμβολο του αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.
Ο Ιωάννης, αδύναμος και αντιδημοφιλής, είχε οδηγηθεί σε σύγκρουση με τους βαρόνους του λόγω αυθαίρετης φορολογίας και αποτυχημένων πολέμων. Για πρώτη φορά, ένας βασιλιάς εξαναγκαζόταν να παραδεχτεί εγγράφως ότι δεν βρίσκεται «υπεράνω του νόμου». Η Magna Carta περιελάμβανε άρθρα για την προστασία της ατομικής ελευθερίας, την απαγόρευση αυθαίρετης φυλάκισης, την ανάγκη για δίκαιη δίκη και την αρχή της φορολόγησης μόνο με συγκατάθεση.
Ήταν ένα βήμα μικρό για την εποχή του – γραμμένο σε λατινικά, περιορισμένο στις σχέσεις μεταξύ βασιλιά και ευγενών, με πολλές διατάξεις άμεσα ξεπερασμένες. Κι όμως, μέσα στις γραμμές της γεννήθηκε ο σπόρος της σύγχρονης δημοκρατίας. Η φράση «κανένας ελεύθερος άνθρωπος δεν θα συλληφθεί ή φυλακιστεί, αν δεν έχει προηγηθεί νόμιμη δίκη» θα εμπνεύσει αιώνες αργότερα τα συντάγματα της Αγγλίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γαλλίας, του ΟΗΕ.
Η Magna Carta δεν έφερε άμεσα ελευθερία. Ο Ιωάννης προσπάθησε σύντομα να την ακυρώσει και ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος. Μα η ιδέα πως ακόμη κι ένας βασιλιάς πρέπει να λογοδοτεί, έμελλε να περάσει στην Ιστορία. Ήταν η αρχή του τέλους της απόλυτης εξουσίας και η αρχή μιας πορείας που συνεχίζεται μέχρι σήμερα: της αναζήτησης για δικαιοσύνη, ισότητα και ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
