Οι επιστήμονες βρίσκονται ένα βήμα πιο κοντά σε μια εξέλιξη που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε με σενάριο επιστημονικής φαντασίας: ένα χάπι που θα μπορούσε να προσφέρει με ασφάλεια ορισμένα από τα οφέλη της άσκησης, όπως η μυϊκή ανάπτυξη και η απώλεια βάρους.
Η φαρμακευτική εταιρεία Enveda ανακοίνωσε τα αποτελέσματα κλινικής δοκιμής Φάσης Ι για το πειραματικό φάρμακο ENV-308, το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε να μιμείται μια ουσία που παράγεται από τον οργανισμό κατά τη διάρκεια της γυμναστικής.
Στη δοκιμή με υγιείς εθελοντές, το ENV-308 φάνηκε να είναι ασφαλές και αποτελεσματικό. Σύμφωνα με την εταιρεία, στόχος είναι ουσιαστικά να μεταφέρει «τη χημεία της άσκησης» σε ένα καθημερινό δισκίο και να προσφέρει μια βιώσιμη και πρακτική λύση που θα μπορεί να ενσωματώνεται στις καθημερινές συνήθειες και να υποστηρίζει τη μακροπρόθεσμη υγεία.
Άσκηση σε ένα χάπι; Πώς λειτουργεί το ENV-308
Το ENV-308 μιμείται ένα μόριο που ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα και ονομάζεται N-lactoyl-phenylalanine ή, συντομογραφικά, Lac-Phe. Ο ανθρώπινος οργανισμός φαίνεται ότι παράγει μεγαλύτερες ποσότητες Lac-Phe κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης, αλλά και μετά την κατανάλωση φαγητού. Μελέτες έχουν δείξει ότι το συγκεκριμένο μόριο συμβάλλει στην καταστολή της όρεξης, ενώ παχύσαρκα ποντίκια στα οποία χορηγήθηκε Lac-Phe έχασαν βάρος.
Τα ευρήματα αυτά προκάλεσαν το ενδιαφέρον των επιστημόνων σχετικά με την πιθανή αξιοποίησή του ως θεραπείας για την παχυσαρκία. Ωστόσο, το Lac-Phe που παράγεται φυσιολογικά στον οργανισμό παραμένει στο σώμα μόνο για μικρό χρονικό διάστημα. Το ENV-308 έχει σχεδιαστεί ώστε να διατηρείται αρκετά ώστε να μπορεί να λαμβάνεται ως χάπι μία φορά την ημέρα.
Τι έδειξε η πρώτη δοκιμή σε ανθρώπους
Στην πρώτη κλινική δοκιμή του ENV-308 σε ανθρώπους συμμετείχαν 88 υγιείς ενήλικες, οι οποίοι έλαβαν διαφορετικές δόσεις του φαρμάκου. Οι κλινικές δοκιμές Φάσης Ι έχουν ως κύριο στόχο να αξιολογήσουν την ασφάλεια ενός πειραματικού φαρμάκου και, σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα, το «χάπι της άσκησης», πέρασε με επιτυχία αυτή την αρχική δοκιμασία.
Δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μεταξύ των εθελοντών, ενώ κανένας συμμετέχων δεν διέκοψε τη λήψη του φαρμάκου. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το γεγονός ότι, σύμφωνα με την εταιρεία, το ENV-308 παρουσίασε «εξαιρετικό προφίλ γαστρεντερικής ασφάλειας». Η δοκιμή έδωσε ορισμένες πρώτες ενδείξεις ότι το Lac-Phe λειτουργεί όπως ελπίζουν οι ερευνητές.
Η σύνδεση με τη λεπτίνη
Τα άτομα με παχυσαρκία είναι γνωστό ότι συχνά εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα λεπτίνης, μιας ορμόνης που συμβάλλει στην αποστολή σημάτων κορεσμού κατά τη διάρκεια του φαγητού. Μία από τις επικρατούσες υποθέσεις είναι ότι αυτό συμβαίνει επειδή ο οργανισμός των ατόμων με παχυσαρκία σταδιακά δεν ανταποκρίνεται στη λεπτίνη τόσο αποτελεσματικά όσο θα έπρεπε.
Σε μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε παχύσαρκα ζώα, το ENV-308 μείωσε γρήγορα τα επίπεδα λεπτίνης, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενδέχεται να μπορεί να αντιστρέψει αυτή τη δυσλειτουργική απόκριση. Κατά τη διάρκεια της κλινικής δοκιμής, οι ερευνητές εντόπισαν επίσης χαμηλότερα επίπεδα λεπτίνης στην κυκλοφορία του αίματος των ανθρώπων που συμμετείχαν.
Το πλεονέκτημα για τη μυϊκή μάζα
Η απώλεια μυϊκής μάζας κατά τη χρήση φαρμάκων αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα για ανθρώπους που χρησιμοποιούν φάρμακα GLP-1 για απώλεια βάρους, ιδιαίτερα για τις πιο ευάλωτες ομάδες, όπως οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες.
Για αυτούς, μια θεραπεία κατά της παχυσαρκίας που θα μπορούσε να συμβάλει καλύτερα στη διατήρηση της μυϊκής μάζας ενδέχεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη. Το ENV-308 φαίνεται να πετυχαίνει ακριβώς αυτό.
Μπορεί πράγματι να αντικαταστήσει την άσκηση;
Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πολύ αρχικό στάδιο και όπως επισημαίνουν ειδικοί, ακόμη και αν το ENV-308 αποδειχθεί τόσο ωφέλιμο όσο πιστεύουν σήμερα οι επιστήμονες, δεν θα μπορεί να ανατικαταστήσει πλήρως την ανάγκη για σωματική άσκηση, της οποία τα οφέλη είναι πολλαπλά και δεν περιορίζονται στην διατήρηση της μυικής μάζας.
Η Enveda σχεδιάζει να συνεχίσει τις δοκιμές του ENV-308 σε μεγαλύτερη κλινική μελέτη Φάσης ΙΙ, με στόχο να διερευνηθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητά του, αλλά και εάν θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και σε άλλες παθήσεις που ενδεχομένως να επωφελούνται από τις επιδράσεις του που μοιάζουν με εκείνες της άσκησης.
Ο απώτερος στόχος είναι να αποδειχθεί ότι μέσω του φαρμάκου είναι δυνατόν να αναπαραχθούν με ασφάλεια – ή ακόμη και να ενισχυθούν – ορισμένες από τις πιο ωφέλιμες επιδράσεις της σωματικής άσκησης. Το σίγουρο είναι ότι η ιδέα της φαρμακευτικής μίμησης ορισμένων μηχανισμών που ενεργοποιούνται όταν γυμναζόμαστε δεν αποτελεί πλέον απλώς μια θεωρία επιστημονικής φαντασίας.
