Σαν σήμερα, στις 23 Ιουνίου 1996, πέθανε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Πριν από 30 χρόνια ο ιδρυτής του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος και πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας έκλεισε τα μάτια, σε ηλικία 77 ετών, στο σπίτι του στην Εκάλη, μετά από οξύ ισχαιμικό επεισόδιο.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε μία από τις κεντρικές πολιτικές προσωπικότητες της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Γεννήθηκε στη Χίο στις 5 Φεβρουαρίου 1919, ήταν γιος του Γεωργίου Παπανδρέου και ακολούθησε αρχικά ακαδημαϊκή πορεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, πριν επιστρέψει στην Ελλάδα και εισέλθει ενεργά στην πολιτική.
Κατά τη δικτατορία των συνταγματαρχών συνελήφθη και φυλακίστηκε, ενώ στη συνέχεια έφυγε στο εξωτερικό. Μετά την πτώση της χούντας, στις 3 Σεπτεμβρίου 1974, ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ, το οποίο μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε σε κυρίαρχη δύναμη της πολιτικής ζωής.
Το 1981 οδήγησε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, καταγράφοντας μία από τις σημαντικότερες πολιτικές αλλαγές της Μεταπολίτευσης. Υπηρέτησε ως πρωθυπουργός από το 1981 έως το 1989 και ξανά από το 1993 έως το 1996, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική πορεία της χώρας.
Οι κυβερνήσεις του συνδέθηκαν, μεταξύ άλλων, με την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο, την ενίσχυση του συνδικαλιστικού κινήματος και τη διεύρυνση της συμμετοχής κοινωνικών ομάδων στην πολιτική ζωή. Παράλληλα, η περίοδός του παραμένει αντικείμενο έντονης πολιτικής και ιστορικής συζήτησης, λόγω των επιλογών στην οικονομία, της διόγκωσης του δημόσιου τομέα και των μεγάλων αντιπαραθέσεων που σημάδεψαν τη δεκαετία του 1980.
Στις τελευταίες στιγμές του βρισκόταν κοντά του ο στενός συνεργάτης του Τηλέμαχος Χυτήρης, ο οποίος έχει περιγράψει δημόσια ότι ήταν εκείνος που του έκλεισε τα μάτια.
Η κηδεία του πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 1996 στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, με τιμές αρχηγού κράτους και παρουσία πλήθους κόσμου.
Τρεις δεκαετίες μετά τον θάνατό του, ο Ανδρέας Παπανδρέου εξακολουθεί να προκαλεί έντονη πολιτική και συναισθηματική φόρτιση. Για πολλούς από τους ανθρώπους που τον στήριξαν, παραμένει ο ηγέτης που εξέφρασε την κοινωνική άνοδο της δεκαετίας του 1980, έδωσε πολιτική φωνή σε ευρύτερα στρώματα και συνδέθηκε με μια περίοδο μεγάλων προσδοκιών.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1314: Διεξάγεται η Μάχη του Μπάνοκμπερν (Battle of Bannockburn) στη Σκωτία, όπου οι Σκωτσέζοι, υπό τον Ρόμπερτ δε Μπρους, πετυχαίνουν καταλυτική νίκη επί του αγγλικού στρατού του Εδουάρδου Β’. Η μάχη αποτελεί σημείο καμπής στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας της Σκωτίας και ενισχύει αποφασιστικά τη σκωτσέζικη διεκδίκηση ελευθερίας από την αγγλική κυριαρχία.
1822: Ξεκινά η Πολιορκία της Πάτρας από ελληνικές επαναστατικές δυνάμεις, σε μια προσπάθεια να απελευθερωθεί η στρατηγικής σημασίας πόλη από την οθωμανική κατοχή.
1868: Ο Κρίστοφερ Σολς λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μια νέα συσκευή που θα αλλάξει τον κόσμο: τη γραφομηχανή. Λίγα χρόνια αργότερα θα πουληθεί στην εταιρεία Remington.
1874: Διεξάγονται εθνικές εκλογές στην Ελλάδα, που διαρκούν μέχρι τις 26 Ιουνίου. Νικητής αναδεικνύεται ο Δημήτριος Βούλγαρης, πολιτικός με σημαντικό ρόλο στον δημόσιο βίο της εποχής.
1878: Οι Μεγάλες Δυνάμεις, στο Συνέδριο του Βερολίνου, αποδέχονται την παραχώρηση της Θεσσαλίας και μέρους της Ηπείρου στην Ελλάδα, κίνηση που αλλάζει τον γεωπολιτικό χάρτη της περιοχής.
1894: Ιδρύεται η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή στο Παρίσι, από τον βαρόνο Πιερ ντε Κουμπερτέν, με πρώτο πρόεδρο τον Έλληνα Δημήτρη Βικέλα, σε μια ιστορική στιγμή για τον παγκόσμιο αθλητισμό.
1901: Στην Αθήνα καταγράφεται κύμα καύσωνα, με τον υδράργυρο να αγγίζει τους 44 βαθμούς Κελσίου, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στους κατοίκους της πόλης.
1902: Το όνομα «Mercedes» υιοθετείται για πρώτη φορά ως εμπορική επωνυμία από τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία Daimler. Μερσέντες ονομαζόταν η κόρη του πάμπλουτου αυστριακού επιχειρηματία, Εμίλ Γιέλινεκ, ο οποίος ζήτησε από τους υπευθύνους της εταιρείας να του κατασκευάσουν «ένα αυτοκίνητο για μετά το αύριο», στο οποίο έδωσε το όνομα της κόρης του.
1913: Οι ελληνικές δυνάμεις καταλαμβάνουν τη Δοϊράνη από τους Βούλγαρους κατά τη διάρκεια του Β’ Βαλκανικού Πολέμου, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας στα Βαλκάνια.
1963: Η ΑΕΚ κατακτά το πρωτάθλημα Ελλάδας, μετά από ισοπαλία 3-3 με τον Παναθηναϊκό, φέρνοντας χαρά στους φίλους της ομάδας.
1964: Ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου συναντάται στον Λευκό Οίκο με τον Αμερικανό πρόεδρο Λίντον Τζόνσον, σε μια κρίσιμη φάση του Κυπριακού ζητήματος. Αντιστέκεται σθεναρά στις αμερικανικές πιέσεις για υποχωρήσεις υπέρ της Τουρκίας, επιδεικνύοντας διπλωματική πυγμή και υπερασπιζόμενος τις ελληνικές θέσεις για την αυτοδιάθεση της Κύπρου.
1995: Η κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου καταθέτει σχέδιο νόμου για την εξυγίανση της Τράπεζας Κρήτης, σε μία από τις πιο σοβαρές τραπεζικές υποθέσεις της μεταπολίτευσης.
1996: Πεθαίνει ο Ανδρέας Παπανδρέου, ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ και πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας, αφήνοντας έντονο πολιτικό αποτύπωμα. Η κηδεία του γίνεται με τιμές αρχηγού κράτους στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.
1997: Ο Μάρλον Μπράντο επισκέπτεται την Ελλάδα και συμμετέχει σε εκδήλωση του Ομίλου Λάτση, στο Μέγαρο Παλλάς Αθηνά, όπου εκφράζει με πάθος την ανησυχία του για την προστασία του περιβάλλοντος. Η παρουσία του κορυφαίου ηθοποιού και ακτιβιστή προκαλεί έντονη δημοσιότητα, καθώς συνδέει τον παγκόσμιο σταρ με τις οικολογικές προκλήσεις του μέλλοντος.
2001: Ισχυρός σεισμός πλήττει το Περού, προκαλώντας τσουνάμι που αφήνει πίσω του πάνω από 100 νεκρούς και δεκάδες αγνοούμενους.
2004: Ο Μπομπ Ντίλαν τιμάται από το Πανεπιστήμιο Σεν Άντριους της Σκωτίας, που του απονέμει τιμητικό διδακτορικό, αναγνωρίζοντας την προσφορά του στη μουσική και την ποίηση.
2005: Πεθαίνει ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές της μεταπολεμικής περιόδου, με έργο που σφράγισε τον κοινωνικό και πολιτικό στοχασμό.
2012: Ο Άστον Ίτον σπάει το παγκόσμιο ρεκόρ στο δέκαθλο με 9.039 βαθμούς, σε μια ιστορική επίδοση που επανακαθορίζει τα ανθρώπινα όρια στον στίβο.
Γεννήσεις
1908 – Μ. Καραγάτσης, Έλληνας συγγραφέας, από τους σημαντικότερους πεζογράφους του 20ού αιώνα, μέλος της λεγόμενης «γενιάς του ’30», γνωστός για τη ζωντανή αφήγηση και τους αντισυμβατικούς ήρωες. Έγινε ευρύτερα γνωστός με τα έργα «Γιούγκερμαν» και «Η Μεγάλη Χίμαιρα».
1912 – Άλαν Τιούρινγκ, Άγγλος μαθηματικός, πατέρας της επιστήμης των υπολογιστών και θεμελιωτής της τεχνητής νοημοσύνης. Καθοριστική η συμβολή του στη νίκη των Συμμάχων με τη διάσπαση του κώδικα Enigma κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Διώχθηκε μεταπολεμικά λόγω της ομοφυλοφιλίας του.
1936 – Κώστας Σημίτης, Έλληνας πολιτικός, πρώην πρωθυπουργός (1996–2004), με καθοριστικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό της χώρας και την ένταξή της στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση της Ε.Ε. Η θητεία του συνδέθηκε με μεταρρυθμίσεις, αλλά και με κριτική για σκάνδαλα και ελλείμματα διαφάνειας.
1950 – Γιάννης Μηλιώκας, Έλληνας τραγουδοποιός, ιδιαίτερη φιγούρα στο ελληνικό τραγούδι, γνωστός για τον αυτοσαρκασμό, τον κοινωνικό σχολιασμό και το ανατρεπτικό του ύφος. Ξεχώρισε με τραγούδια όπως η «Ροκ μπαλάντα» και το «Κακοσάλεσι», που συνδυάζουν χιούμορ και ευαισθησία.
1970 – Γιαν Τιρσέν, Γάλλος μουσικός και συνθέτης, παγκοσμίως γνωστός για το μελωδικό και κινηματογραφικό του ύφος. Έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής με το soundtrack της ταινίας «Αμελί», ενώ η μουσική του, που συνδυάζει πιάνο, βιολί και ακορντεόν, έχει αγαπηθεί σε ολόκληρο τον κόσμο.
1972 – Ζινεντίν Ζιντάν, Γάλλος ποδοσφαιριστής, ένας από τους κορυφαίους όλων των εποχών, με μαγική τεχνική και ηγετική παρουσία. Κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998, το Champions League με τη Ρεάλ Μαδρίτης και διέπρεψε και ως προπονητής, οδηγώντας τη Ρεάλ σε τρεις συνεχόμενες ευρωπαϊκές κατακτήσεις.
1984 – Έιμι Αν Ντάφι (Duffy), Ουαλή τραγουδίστρια, γνώρισε παγκόσμια επιτυχία στα τέλη της δεκαετίας του 2000 με την retro-soul επιτυχία «Mercy» και το άλμπουμ «Rockferry». Βραβεύτηκε με Grammy και Brit Award, αλλά αποσύρθηκε πρόωρα από τη δημοσιότητα μετά από σοβαρή προσωπική τραυματική εμπειρία, την οποία αποκάλυψε χρόνια αργότερα.
Θάνατοι
1995 – Τζόνας Σολκ, Αμερικανός βιολόγος και ιατρός, ανέπτυξε το πρώτο αποτελεσματικό εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας τη δεκαετία του ’50, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εξάλειψη της νόσου και σώζοντας εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως. Έγινε σύμβολο της επιστημονικής αλτρουιστικής προσφοράς, καθώς δεν κατοχύρωσε ποτέ πατέντα για το εμβόλιο.
1996 – Ανδρέας Παπανδρέου, Έλληνας πολιτικός, ο πιο εμβληματικός πρωθυπουργός της Μεταπολίτευσης και ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ. Άσκησε ριζοσπαστική κοινωνική πολιτική, εισήγαγε τη ρητορική του «λαού στην εξουσία» και σφράγισε τη νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας με μια παρακαταθήκη που παραμένει βαθιά διχαστική και πολυσυζητημένη.
2005 – Μανόλης Αναγνωστάκης, Έλληνας ποιητής, από τους σημαντικότερους πολιτικούς ποιητές του 20ού αιώνα. Το έργο του διαπνέεται από τη ματαίωση, τον αγώνα και τις ιδεολογικές συγκρούσεις του Εμφυλίου, ενώ ξεχωρίζει για τη λιτότητα, τη στοχαστικότητα και τον έντονα εσωτερικό τόνο του λόγου του.
2020 – Νίκος Αλέφαντος, Έλληνας ποδοσφαιριστής και προπονητής, γνωστός για το εκρηκτικό ταμπεραμέντο, τις ατάκες του και τις εφευρετικές ποδοσφαιρικές του θεωρίες. Προπονητής σε πολλές ελληνικές ομάδες, μεταξύ των οποίων και ο Ολυμπιακός, άφησε το στίγμα του τόσο στο γήπεδο όσο και στη λαϊκή κουλτούρα.
Εορτολόγιο
Αγριππίνα, Αριστοκλής, Αριστόκλεια, Βάρβαρος
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Χηρών
Ημέρα των Ηνωμένων Εθνών για τη Δημόσια Υπηρεσία
Ολυμπιακή Ημέρα
