Σοβαρή διπλωματική ένταση στις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν προκαλεί η απόφαση του Μπακού να απαγορεύσει την είσοδο στη χώρα σε 31 Τούρκους πολίτες, μεταξύ των οποίων βουλευτές, δημοσιογράφοι και πολιτικά στελέχη, με αφορμή την αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει για τη χρήση της ισλαμικής μαντίλας στα σχολεία.
Η κρίση μεταξύ των δύο παραδοσιακών συμμάχων ξέσπασε μετά την εφαρμογή νέων κανονισμών για τη σχολική ενδυμασία στο Αζερμπαϊτζάν, οι οποίοι οδήγησαν στον αποκλεισμό μαθητριών που φορούσαν χιτζάμπ από τις σχολικές αίθουσες.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Αζερμπαϊτζάν υποστηρίζει ότι οι 31 Τούρκοι πολίτες προχώρησαν σε αναρτήσεις που στρέφονταν κατά της εθνικής κυριαρχίας και της συνταγματικής τάξης της χώρας, ενώ ορισμένοι από όσους περιλαμβάνονται στη λίστα καταγγέλλουν την απόφαση ως απόπειρα φίμωσης της κριτικής.
Η απαγόρευση της μαντίλας που πυροδότησε την κρίση
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε τον περασμένο μήνα, όταν οι αρχές του Αζερμπαϊτζάν εξέδωσαν νέους κανονισμούς σχετικά με την ενδυμασία των μαθητών.
Οι κανόνες απαγορεύουν τη χρήση «αξεσουάρ» που θεωρούνται ασύμβατα με τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους, χωρίς ωστόσο να αναφέρουν ρητά την ισλαμική μαντίλα.
Παρά την απουσία συγκεκριμένης αναφοράς στο χιτζάμπ, μαθήτριες που φορούσαν μαντίλα δεν έγιναν δεκτές στα σχολεία τους, προκαλώντας διαμαρτυρίες και αντιδράσεις.
Το ζήτημα απέκτησε διαστάσεις και στην Τουρκία, όπου πολιτικά πρόσωπα και άλλοι δημόσιοι σχολιαστές άσκησαν έντονη κριτική στις αρχές του Αζερμπαϊτζάν.
Αζερμπαϊτζάν: «Υποκινούσαν μίσος και θρησκευτική εχθρότητα»
Το υπουργείο Εξωτερικών του Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε ότι η απαγόρευση εισόδου αφορά πρόσωπα που, σύμφωνα με τις αρχές, δημοσίευσαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δηλώσεις οι οποίες έθεταν στο στόχαστρο την εθνική κυριαρχία, την ασφάλεια, τη συνταγματική τάξη, τον πληθυσμό και την ηγεσία της χώρας.
Το Μπακού κατηγορεί τα συγκεκριμένα πρόσωπα ότι προέτρεπαν σε βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης και υποκινούσαν μίσος και θρησκευτική εχθρότητα.
Ωστόσο, στην ανακοίνωση δεν παρατίθενται περισσότερες λεπτομέρειες ή συγκεκριμένα παραδείγματα των επίμαχων δηλώσεων.
Οι αρχές του Αζερμπαϊτζάν προειδοποίησαν, μάλιστα, ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλα «κατάλληλα μέτρα».
Στη λίστα βουλευτές, δημοσιογράφοι και πρώην στέλεχος του AKP
Μεταξύ των 31 Τούρκων πολιτών στους οποίους απαγορεύτηκε η είσοδος στο Αζερμπαϊτζάν περιλαμβάνονται ένας βουλευτής του αντιπολιτευόμενου DEM, δημοσιογράφοι, μπλόγκερ, ειδικοί σε θρησκευτικά ζητήματα και πρώην στέλεχος του κυβερνώντος στην Τουρκία Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.
Στη λίστα βρίσκεται και ο βουλευτής του DEM Ομέρ Φαρούκ Γκεργκερλίογλου, ο οποίος επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα την απόφαση των αζερικών αρχών.
«Το θεωρώ γελοίο. Το θεωρώ ένδειξη αδυναμίας. Η κυβέρνηση Αλίεφ καταπιέζει τον ίδιο τον λαό της και δεν ανέχεται ούτε καν την κριτική ενός βουλευτή γειτονικής χώρας», δήλωσε.
Ο ίδιος πρόσθεσε:
«Είναι τιμή για εμένα. Εάν με μπλοκάρουν επειδή υπερασπίζομαι το δίκαιο και αντιτίθεμαι στην τυραννία, ας γίνει κι έτσι».
Παράλληλα, κατηγόρησε την τουρκική κυβέρνηση ότι επιλέγει να τηρήσει σιωπή για το ζήτημα, προκειμένου να διαφυλάξει, όπως υποστήριξε, «μια συμμαχία συμφερόντων» με το Αζερμπαϊτζάν.
Ερμπακάν: «Αρκεί να αρθεί η απαγόρευση της μαντίλας»
Ανάμεσα στα πρόσωπα που περιλαμβάνονται στη λίστα είναι και ο Φατίχ Ερμπακάν, βουλευτής και ηγέτης του Νέου Κόμματος Ευημερίας.
Ο Τούρκος πολιτικός αντέδρασε ειρωνικά στην απόφαση του Μπακού, δηλώνοντας ότι η προτεραιότητά του δεν είναι η δυνατότητα επίσκεψης στο Αζερμπαϊτζάν, αλλά η άρση των περιορισμών στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας.
«Θα μας αρκούσε να αρθεί η απαγόρευση της μαντίλας, δεν μας χρειάζεται καν να πάμε στο Αζερμπαϊτζάν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η στάση της Άγκυρας και η επικοινωνία Ερντογάν – Αλίεφ
Παρά την ένταση που έχει προκληθεί, η τουρκική κυβέρνηση δεν έχει διατυπώσει επίσημη διαμαρτυρία για την απαγόρευση εισόδου των 31 πολιτών της.
Η τουρκική προεδρία ανακοίνωσε, πάντως, ότι πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Αζέρου ομολόγου του, Ιλχάμ Αλίεφ.
Στην ανακοίνωση δεν γίνεται αναφορά στην αντιπαράθεση για τη μαντίλα ή στην απαγόρευση εισόδου.
Αντίθετα, επισημαίνεται ότι ο Ερντογάν εξέφρασε την πρόθεση οι δύο χώρες, οι οποίες συνδέονται με «αδελφικούς δεσμούς», να αναβαθμίσουν τη συνεργασία τους «σε νέα επίπεδα».
Δοκιμασία για τις σχέσεις δύο στενών συμμάχων
Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδει το ΑΠΕ – ΜΠΕ η αντιπαράθεση γύρω από τη χρήση της ισλαμικής μαντίλας αναδεικνύει μια ασυνήθιστη εστία έντασης μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, χωρών που διατηρούν ιδιαίτερα στενές πολιτικές και στρατηγικές σχέσεις.
Από τη μία πλευρά, το Μπακού επικαλείται ζητήματα εθνικής ασφάλειας και προστασίας της συνταγματικής τάξης, ενώ από την άλλη Τούρκοι πολιτικοί καταγγέλλουν περιορισμούς στη θρησκευτική ελευθερία και στην ελευθερία έκφρασης.
Η επιλογή της Άγκυρας να μην προχωρήσει μέχρι στιγμής σε επίσημη διαμαρτυρία, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις για περαιτέρω ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας, δείχνει ότι η τουρκική ηγεσία επιδιώκει να διατηρήσει τους διαύλους επικοινωνίας με το Μπακού, παρά τη δημόσια αντιπαράθεση.
