Την τελευταία δεκαετία το ζήτημα της εγκληματικότητας απασχολεί όλη την Ευρώπη και πολλές φορές συνδέεται με τις κοινωνικές αλλαγές, όπως με την έλευση των μεταναστών, το κίνημα του MeToo, την περιβόητη woke ατζέντα και την επέλαση των social media.
Η YouGov, μια διεθνής εταιρεία ανάλυσης δεδομένων, πραγματοποίησε δημοσκόπηση σε Βρετανία, Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία θέτοντας ερωτήματα για την εγκληματικότητα, αξιολογώντας τις απαντήσεις με βάση τα στοιχεία της εκάστοτε εθνικής αστυνομίας.
Τα στοιχεία έδειξαν πως η συντριπτική πλειοψηφία πιστεύει ότι η εγκληματικότητα αυξάνεται στη χώρα τους, τη στιγμή που τα συνολικά ποσοστά εγκληματικότητας παρουσιάζουν μακροπρόθεσμη πτώση από τα μέσα της δεκαετίας του 1990.
«Στην πραγματικότητα, παρά τις πρόσφατες αυξήσεις σε ορισμένα βίαια εγκλήματα και παρά τη σημαντική αύξηση των διαδικτυακών απάτων σχεδόν παντού, τα ποσοστά εγκληματικότητας παρουσιάζουν γενικά πτωτική τάση από το 2000. Η Δυτική Ευρώπη είναι σήμερα πολύ πιο ασφαλής από ό,τι ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στη δεκαετία του 1990, με τα ποσοστά δολοφονιών – τα οποία θεωρούνται ο πιο αξιόπιστος δείκτης, καθώς οι ανθρωποκτονίες αναφέρονται σχεδόν πάντα – να σημειώνουν δραματική πτώση από το 2000», ανέφερε η Eurostat.
Σύμφωνα με τον Guardian, σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία, οι δολοφονίες έχουν μειωθεί κατά 30% έως και πάνω από 50% από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Ο ετήσιος αριθμός δολοφονιών στην Ιταλία έχει μειωθεί από 1.917 το 1991 σε 327 το 2024, γεγονός που την κατατάσσει μεταξύ των χωρών με τα χαμηλότερα ποσοστά στην ΕΕ.
Ο δείκτης δολοφονιών στη Γαλλία, ομοίως, ήταν περίπου 2,3 ανά 100.000 κατοίκους το 1995. Ακόμη και μετά από μια σειρά πρόσφατων μικρών αυξήσεων, που ανέβασαν τον ετήσιο αριθμό θυμάτων πάνω από τα 1.000 για πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες, ο κατά κεφαλήν δείκτης παραμένει περίπου 1,4 ανά 100.000.
Πώς επηρεάζουν οι κοινωνικές αλλαγές
Τα στοιχεία μπορεί να δείχνουν μείωση της εγκληματικότητας στην Ευρώπη, εντούτοις ο κόσμος πιστεύει το άκρως αντίθετο, γεγονός που αποδίδεται στις πρόσφατες κοινωνικές αλλαγές.
Αρχικά, η έλευση των μεταναστών έχει αλλάξει τα δεδομένα, καθώς οι περισσότεροι προέρχονται από χώρες που δεν συνδέονται πολιτισμικά και γεωγραφικά με την Ευρώπη. Παραβάτες από τα συγκεκριμένα κράτη, λοιπόν, ξεχωρίζουν πιο εύκολα από το γενικό σύνολο και σε συνδυασμό με τις πολιτικές εξελίξεις μπορεί να ωθήσουν το αφήγημα της αυξημένης εγκληματικότητας.
Επίσης, το κίνημα του MeToo και η περιβόητη woke ατζέντα, δηλαδή το γεγονός ότι άτομα LGBT διεκδίκησαν να μην πέφτουν θύματα διακρίσεων, δυναμίτισαν το κλίμα.
Καταγγελίες για κακοποίηση ή παρενόχληση πριν από δεκαετίες, όπως και οι αναφορές για ομοφοβικές επιθέσεις (λεκτικές, όχι σωματικές) φαίνεται να δημιουργούν την εικόνα ότι πράγματι υπάρχει έγκλημα, κι ας μην έχει αποδειχτεί κάτι τέτοιο.
Τέλος, η επέλαση των social media διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο αίσθημα ανασφάλειας. Πλέον, οι ειδήσεις διαδίδονται σε όλο τον κόσμο σε ελάχιστα δευτερόλεπτα και με τρόπο που ταυτίζεται ο μέσος άνθρωπος.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα εγκλήματα να λαμβάνουν τεράστιες ή και παγκόσμιες διαστάσεις λόγω της τεχνολογίας και όχι επειδή πράγματι πρέπει να κεντρίσουν τόσο την προσοχή του κόσμου.
Ο αντίλογος
Ορισμένοι αμφισβητούν τα παραπάνω στοιχεία, όχι επειδή τα θεωρούν ψευδή, αλλά γιατί πιστεύουν ότι υπάρχουν παράγοντες που δεν λαμβάνονται υπόψη, όπως η αύξηση της βίας.
Παραδείγματος χάριν, η αύξηση της εγκληματικότητας δεν συνδέεται πάντα με κάποια ανθρωποκτονία, αλλά και με τη διακίνηση ναρκωτικών ή γενικώς βίαιων καταστάσεων.
Επιπλέον, η νομοθεσία σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη είναι πιο ήπια σε σχέση με το παρελθόν και σε συνδυασμό με τις κοινωνικές αλλαγές που επέφεραν οι αλλεπάλληλες οικονομικές κρίσεις που συνεχίζονται, εντείνουν το αίσθημα της ανασφάλειας.
Ακόμη, η ηθική στροφή της Ευρώπης και γενικώς του σύγχρονου κόσμου αντιμετωπίζει ορισμένα ζητήματα διαφορετικά σε σχέση με το παρελθόν.
Π.χ. η χρήση ναρκωτικών μπορεί να γινόταν ανέκαθεν, αλλά κάποτε αποτελούσε ταμπού. Σήμερα όμως, διαφημίζεται και μερικές φορές επικροτείται από ορισμένες καταστάσεις, παρότι είναι παράνομη.
Συμπερασματικά, τη στιγμή που οι έρευνες δείχνουν ότι η εγκληματικότητα υποχωρεί, ταυτόχρονα αποκαλύπτουν ότι αυξάνεται η βία στην Ευρώπη, η οποία όλο και προβάλλεται περισσότερο, κάτι που συμβάλλει στο αίσθημα ανασφάλειας που πλέον επικρατεί παντού.
