Η τεχνητή νοημοσύνη και οι νέες τεχνολογίες ενδέχεται να δώσουν στα κυκλώματα διακίνησης ναρκωτικών τη δυνατότητα να παράγουν πιο ισχυρές ουσίες και να αποφεύγουν αποτελεσματικότερα τον εντοπισμό τους από τις Αρχές, προειδοποίησε η εκτελεστική διευθύντρια του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά, Λορέιν Νόλαν.
Σε συνέντευξή της στους Financial Times, η Λορέιν Νόλαν δήλωσε ότι η αγορά των παράνομων ουσιών εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς, καθώς οι διακινητές δημιουργούν νέα συνθετικά χημικά προϊόντα και αναπτύσσουν ολοένα και πιο εξελιγμένες μεθόδους λαθρεμπορίου για την απόκρυψη των παράνομων φορτίων τους.
Οι δηλώσεις της αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η βιομηχανία των παράνομων ναρκωτικών επωφελείται από την αυξημένη πρόσβαση σε τεχνολογικό εξοπλισμό, όπως τα drones που χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση ουσιών, αλλά και από ψηφιακές δυνατότητες, όπως οι παράνομες διαδικτυακές αγορές χημικών προϊόντων. Παράλληλα, μέθοδοι χημικής σύνθεσης που ενισχύονται από τη μηχανική μάθηση και χρησιμοποιούνται από φαρμακευτικές εταιρείες μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν από διεθνείς εγκληματικές οργανώσεις.
«Η τεχνολογία αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς παράγοντες που επιτρέπουν την ταχεία εξέλιξη της ευρωπαϊκής αγοράς ναρκωτικών», ανέφερε η Νόλαν, προσθέτοντας ότι συμβάλλει και στην παράνομη παραγωγή ουσιών.
Λίγο πριν από τη δημοσίευση της ετήσιας Ευρωπαϊκής Έκθεσης για τα Ναρκωτικά του οργανισμού της την Τρίτη, η Νόλαν σημείωσε ότι η ποικιλία των παράνομων ουσιών που διακινούνται στους δρόμους της Ευρώπης γίνεται «όλο και πιο απρόβλεπτη», καθώς εμφανίζονται νέα προϊόντα που δεν είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν. Σύμφωνα με την ίδια, η Ευρώπη καταγράφει αύξηση της διακίνησης ναρκωτικών, ενώ παράλληλα «αναδεικνύεται σε κέντρο παραγωγής συνθετικών ουσιών».
Μεταξύ 2014 και 2024, οι ποσότητες κατασχέσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν σημαντικά για ουσίες όπως η μεθαμφεταμίνη, η κοκαΐνη, το MDMA, η αμφεταμίνη και η φυτική κάνναβη.
Η έκθεση, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία από τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και από τη Νορβηγία και την Τουρκία, αναφέρει ότι νέες ψυχοδραστικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων ισχυρών συνθετικών οπιοειδών, εντοπίζονταν για πρώτη φορά με ρυθμό περίπου μίας νέας ουσίας ανά εβδομάδα κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Οι κατασχέσεις έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα ως προς τις ποσότητες το 2024.
Σε κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν επίσης κατασχεθεί ηλεκτρονικά τσιγάρα που περιείχαν ναρκωτικές ουσίες, μεταξύ των οποίων συνθετικές και ημισυνθετικές μορφές κάνναβης, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μέσα χορήγησης και άλλων επικίνδυνων ουσιών.
Η Λορέιν Νόλαν τόνισε ότι οι εγκληματικές οργανώσεις αναπτύσσουν ολοένα και συχνότερα νέες «σχεδιασμένες» πρόδρομες χημικές ουσίες προκειμένου να αποφεύγουν τον εντοπισμό τους. Οι ουσίες αυτές λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο με τις ήδη γνωστές πρόδρομες ενώσεις, αλλά παρουσιάζουν διαφορετική χημική δομή, γεγονός που τους επιτρέπει να παρακάμπτουν τις υπάρχουσες λίστες απαγορευμένων προϊόντων.
Σύμφωνα με την ίδια, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία τέτοιων παράνομων ουσιών με τρόπο ανάλογο με αυτόν που χρησιμοποιείται από τις φαρμακευτικές εταιρείες για την πρόβλεψη μοριακών δομών που θα μπορούσαν να έχουν συγκεκριμένες θεραπευτικές ιδιότητες.
«Μπορεί απολύτως να χρησιμοποιηθεί στον τομέα της σχεδιασμένης χημείας και της παραγωγής παράνομων ναρκωτικών», δήλωσε. «Όταν εξετάζει κανείς την τεχνολογική ώθηση που έχει δεχθεί ο τομέας των φαρμάκων και τον τρόπο με τον οποίο επιταχύνεται η ανακάλυψη νέων ουσιών, πρόκειται για ακριβώς την ίδια αρχή που εφαρμόζεται και στην παράνομη πλευρά».
Παράλληλα, η Νόλαν υπογράμμισε ότι οι νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, μπορούν να συμβάλουν στις υγειονομικές και κοινωνικές παρεμβάσεις που αφορούν τα ναρκωτικά, μέσω της έγκαιρης ανίχνευσης νέων κινδύνων, της ανάπτυξης στοχευμένων παρεμβάσεων και της βελτίωσης της πρόσβασης σε υπηρεσίες υποστήριξης.
Όπως ανέφερε, ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά συνεργάζεται με άλλες Αρχές και εταιρείες τεχνολογίας για την αξιολόγηση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων τεχνολογιών στην αγορά των παράνομων ουσιών. Παράλληλα, έχει ενισχύσει τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για νέες ψυχοδραστικές ουσίες και έχει προσθέσει νέο μηχανισμό ειδοποίησης για την επικοινωνία κινδύνων προς εργαστήρια, διωκτικές αρχές, καθώς και υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στα τέλη του προηγούμενου έτους σχέδια για την αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου που αφορά τις πρόδρομες χημικές ουσίες των ναρκωτικών, επιδιώκοντας, μεταξύ άλλων, να ανταποκριθεί στον ταχύ ρυθμό μεταβολών της αγοράς.
Το Διεθνές Συμβούλιο Ελέγχου Ναρκωτικών, το οποίο παρακολουθεί την εφαρμογή των συμβάσεων των Ηνωμένων Εθνών για τον έλεγχο των ναρκωτικών, προειδοποίησε πέρυσι ότι η ταχεία εξάπλωση των παράνομων συνθετικών ναρκωτικών αποτελεί «ένα θανατηφόρο πρόβλημα που συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία».
Τον Απρίλιο, το Συμβούλιο επέκτεινε τις παγκόσμιες λίστες συνθετικών ουσιών χωρίς γνωστή νόμιμη χρήση, συμπεριλαμβάνοντας ουσίες που σχετίζονται με τη φαιντανύλη, οπιοειδή που δεν σχετίζονται με τη φαιντανύλη, νέες βενζοδιαζεπίνες και ανάλογα της κεταμίνης.
Σύμφωνα με την έκθεση του Οργανισμού της ΕΕ για τα Ναρκωτικά, η χημική απόκρυψη φορτίων ναρκωτικών που εισέρχονται στην Ευρώπη γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκη. Το 2024, τα κράτη-μέλη εντόπισαν εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνταν για την εξαγωγή κοκαΐνης η οποία ήταν χημικά κρυμμένη μέσα σε πλαστικά ή άλλα υλικά μεταφοράς.
Η Λορέιν Νόλαν σημείωσε επίσης ότι παραδοσιακές ουσίες όπως η κάνναβη και η κοκαΐνη γίνονται ολοένα και πιο διαθέσιμες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συχνά με υψηλότερη καθαρότητα και χαμηλότερες τιμές. Παράλληλα, η χρήση πολλαπλών ουσιών έχει καταστεί συνηθισμένο φαινόμενο, αυξάνοντας τους κινδύνους για την υγεία και καθιστώντας πιο περίπλοκη τη θεραπευτική αντιμετώπιση προβλημάτων όπως οι υπερβολικές δόσεις.
