Η πρώτη γνωστή γυναίκα μαθηματικός και επικεφαλής φιλοσοφικής σχολής

Μία από τις πρώτες Ελληνίδες που ξεχώρισαν στην παγκόσμια ιστορία, η Υπατία, αποτελεί την αδιαμφισβήτητη ιστορική αφετηρία της γυναικείας πρωτοπορίας. Υπήρξε η πληρέστερα τεκμηριωμένη μαθηματικός και φιλόσοφος του ελληνορωμαϊκού κόσμου, μια πραγματική «σταρ» της διανόησης στην Αλεξάνδρεια του 4ου αιώνα μ.Χ. Ως δημόσιο πρόσωπο με τεράστιο κύρος, συνομιλούσε επί ίσοις όροις με τους ισχυρούς της εποχής, διδάσκοντας την αξία της λογικής. Αν και μεγάλο μέρος του έργου της χάθηκε στους αιώνες, η ίδια παρέμεινε το απόλυτο σύμβολο της ελεύθερης σκέψης. Η βίαιη δολοφονία της το 415 μ.Χ. από φανατισμένο όχλο δεν κατάφερε να σβήσει το αποτύπωμά της. Αντίθετα, τη μετέτρεψε στον διαχρονικό φάρο που φωτίζει κάθε γυναίκα που διεκδικεί τη θέση της στον κόσμο της γνώσης.

Η πρώτη που διεκδίκησε ανοιχτά τον τίτλο της Ελληνίδας δημοσιογράφου και φεμινίστριας

Η Καλλιρρόη Σιγανού-Παρρέν αποτελεί εμβληματική μορφή του φεμινιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Γεννήθηκε το 1861 στα Πλατάνια Ρεθύμνου. Ως δασκάλα και δημοσιογράφος, ίδρυσε το 1887 την «Εφημερίδα των Κυριών», την πρώτη γυναικεία εφημερίδα γραμμένη και αφιερωμένη αποκλειστικά σε γυναίκες. Μέσα από αυτή άνοιξε τη δημόσια συζήτηση για την εκπαίδευση των κοριτσιών, τα δικαιώματα στην εργασία, τη νομική θέση της συζύγου και το δικαίωμα ψήφου των γυναικών. Διώχθηκε για τις ριζοσπαστικές της ιδέες και εξορίστηκε στην Ύδρα, μένοντας ωστόσο σύμβολο αγώνα για την ισότητα των φύλων.

Αναφέρεται συχνά ως η πρώτη Ελληνίδα πεζογράφος σε έναν κόσμο όπου η γραφή ήταν σχεδόν αποκλειστικά ανδρικό προνόμιο

Η Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, γεννημένη στη Ζάκυνθο το 1801, διεκδίκησε μόνη της μόρφωση σε μια κοινωνία που ήθελε τις γυναίκες σιωπηλές και κλεισμένες στο σπίτι. Με την «Αυτοβιογραφία» της ύψωσε μια πρωτοποριακή γυναικεία φωνή ενάντια στην κοινωνική καταπίεση, ανοίγοντας τον δρόμο για τη γυναικεία γραφή και τη φεμινιστική σκέψη στη νεοελληνική λογοτεχνία. Πέθανε το 1832, λίγο μετά τη γέννηση του γιου της, και τα έργα της εκδόθηκαν δεκαετίες αργότερα από τον ίδιο, ενισχύοντας εκ των υστέρων τον συμβολισμό της ως «σιωπηλής» αλλά καθοριστικής πρωτοπόρου.

Η πρώτη Ελληνίδα ζωγράφος που δίδαξε στο Αρσάκειο, φέρνοντας τη ζωγραφική μέσα στην οργανωμένη εκπαίδευση των κοριτσιών

Η Ελένη Μπούκουρη-Αλταμούρα, γεννημένη στις Σπέτσες το 1821, υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα που κατέκτησε θέση στον ανδροκρατούμενο χώρο της ζωγραφικής. Μεταμφιεσμένη σε άνδρα για να σπουδάσει στην Ιταλία, άνοιξε μόνη της τον δρόμο για τις γυναίκες στην καλλιτεχνική εκπαίδευση. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, δίδαξε στις πιο σημαντικές μαθήτριες της εποχής, μεταξύ των οποίων και η βασίλισσα Όλγα, και αναμόρφωσε τη διδασκαλία της ζωγραφικής στο Αρσάκειο. Η προσωπική της ζωή σημαδεύτηκε από απώλειες και απομόνωση, ωστόσο έμεινε στη μνήμη ως γυναίκα που μετέτρεψε την τέχνη σε εργαλείο ελευθερίας και παιδείας.

Η πρώτη Ελληνίδα βουλεύτρια στη Βουλή των Ελλήνων

Η Ελένη Σκούρα, γεννημένη το 1896 στον Βόλο και εγκατεστημένη από νωρίς στη Θεσσαλονίκη, σπούδασε Νομική, άσκησε δικηγορία και ανέπτυξε έντονη δράση σε φιλανθρωπικούς συλλόγους και στο γυναικείο κίνημα της πόλης. Τον Ιανουάριο του 1953, μόλις έναν χρόνο μετά την κατοχύρωση του δικαιώματος ψήφου και εκλογής για τις γυναίκες, εξελέγη βουλεύτρια Θεσσαλονίκης με τον Ελληνικό Συναγερμό, η πρώτη γυναίκα που μπήκε στη Βουλή, «σπάζοντας» το ανδρικό άβατο του Κοινοβουλίου. Εστίασε στη Βουλή σε κοινωνικά και γυναικεία ζητήματα και, παρότι πέθανε φτωχή σε γηροκομείο, η παρουσία της έχει μείνει ως ισχυρό σύμβολο της πρώτης γενιάς γυναικών που διεκδίκησαν θέση στο κέντρο της πολιτικής εξουσίας.

Η πρώτη που καταγράφεται ως φοιτήτρια σε ελληνικό πανεπιστήμιο, ανοίγοντας τον δρόμο της ανώτατης εκπαίδευσης για τις γυναίκες

Η Ιωάννα Στεφανόπολι, γεννημένη στην Αθήνα το 1875, αμφισβήτησε έμπρακτα τα όρια της «γυναικείας» εκπαίδευσης, συμπληρώνοντας μόνη της σπουδές σε λατινικά και ανώτερα μαθηματικά.Το 1890 έγινε η πρώτη γυναίκα που έγινε δεκτή στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ανοίγοντας θεσμικά την πόρτα της ανώτατης εκπαίδευσης για τις Ελληνίδες και λειτουργώντας ως προηγούμενο για την εγγραφή και άλλων φοιτητριών την επόμενη δεκαετία. Αργότερα διέγραψε σημαντική πορεία ως δημοσιογράφος και διεθνής ανταποκρίτρια, δείχνοντας πώς η πρόσβαση στη γνώση μπορεί να μετατραπεί σε ενεργό, δημόσιο ρόλο για τις γυναίκες.

Η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε θέση υπουργού στην ελληνική κυβέρνηση

Η Λίνα Τσαλδάρη, γεννημένη στο Λουτράκι στα τέλη του 19ου αιώνα, εντάχθηκε νωρίς στον χώρο της πολιτικής και του γυναικείου κινήματος, συμμετέχοντας σε σωματεία που διεκδικούσαν εκπαίδευση, κοινωνική προστασία και πολιτικά δικαιώματα για τις γυναίκες. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε η πρώτη γυναίκα υπουργός στην Ελλάδα, αναλαμβάνοντας το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, όπου ασχολήθηκε με πρόσφυγες, ορφανά και κοινωνική μέριμνα, ανοίγοντας θεσμικά τον δρόμο για την παρουσία των γυναικών στην κυβέρνηση και στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Η πρώτη που οργάνωσε συστηματικά τον ελληνικό φεμινισμό γύρω από τον «Σύνδεσμο για τα Δικαιώματα της Γυναίκας» στον Μεσοπόλεμο

Η Άβρα Θεοδωροπούλου, γεννημένη το 1880 στην Αδριανούπολη, ξεκίνησε ως διακεκριμένη πιανίστρια και καθηγήτρια μουσικής, πριν αφιερωθεί στην κοινωνική και φεμινιστική δράση. Ίδρυσε το Κυριακό Σχολείο Εργατριών και το σωματείο «Αδελφή του Στρατιώτου», στηρίζοντας έμπρακτα εργαζόμενες και οικογένειες στρατιωτών. Το 1920 συνίδρυσε τον «Σύνδεσμο για τα Δικαιώματα της Γυναίκας», το πρώτο αποκλειστικά φεμινιστικό σωματείο με συνεχή λειτουργία, και ως πρόεδρός του για δεκαετίες πρωτοστάτησε στους αγώνες για ψήφο, νομική ισότητα, εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση των γυναικών, βάζοντας τις βάσεις του οργανωμένου ελληνικού φεμινισμού του 20ού αιώνα.

Η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας και η πρώτη πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, γεννημένη στη Θεσσαλονίκη το 1956, προέρχεται από οικογένεια δικαστικών, σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και από το 1982 ανέβηκε όλες τις βαθμίδες στο Συμβούλιο της Επικρατείας, φτάνοντας το 2018 στη θέση της πρώτης γυναίκας προέδρου του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου. Τον Ιανουάριο του 2020 προτάθηκε από τον πρωθυπουργό για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας και στις 22 Ιανουαρίου εξελέγη από τη Βουλή με 261 ψήφους, αναλαμβάνοντας καθήκοντα τον Μάρτιο του 2020, σε μια πενταετή θητεία που συνέπεσε με την πανδημία και διαδοχικές πολιτικές κρίσεις. Ως πρώτη γυναίκα αρχηγός κράτους στην Ελλάδα, κατέγραψε ένα ισχυρό συμβολικό ορόσημο για την παρουσία των γυναικών στην κορυφή της πολιτειακής ιεραρχίας.

Η πρώτη απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και η πρώτη Ελληνίδα γιατρός με πτυχίο από ελληνικό πανεπιστήμιο

Η Αγγελική Παναγιωτάτου, γεννημένη το 1878 στη Θηνιά Κεφαλονιάς, υπήρξε η πρώτη γυναίκα που αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1897, ανοίγοντας τον δρόμο του ιατρικού επαγγέλματος στις γυναίκες. Μαζί με την αδελφή της, Αλεξάνδρα, διεκδίκησαν την εγγραφή τους στην Ιατρική, σπάζοντας το άβατο της σχολής και της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης για τις Ελληνίδες. Εξειδικεύτηκε στη μικροβιολογία, εργάστηκε στην Αλεξάνδρεια πάνω σε τροπικές ασθένειες όπως χολέρα και πανώλη και τιμήθηκε με το παράσημο του Τάγματος του Νείλου για το ερευνητικό της έργο. Στην Ελλάδα έγινε η πρώτη υφηγήτρια και πρώτη έκτακτη καθηγήτρια Υγιεινής και Τροπικής Παθολογίας, ενώ το 1950 αναδείχθηκε στην πρώτη γυναίκα μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, συμπυκνώνοντας στον βίο της τον αγώνα των γυναικών να αναγνωριστούν ως ισότιμες επιστήμονες.

Η πρώτη γυναίκα αρχηγός πολιτικού κόμματος στην Ελλάδα και η μακροβιότερη στην ηγεσία του ΚΚΕ

Η Αλέκα Παπαρήγα, γεννημένη το 1945 στην Αθήνα και απόφοιτη Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, βρέθηκε για πάνω από τρεις δεκαετίες στο επίκεντρο της μεταπολιτευτικής Αριστεράς, από τη νεολαία της ΕΔΑ και τη Νεολαία Λαμπράκη μέχρι την οργάνωσή της στο παράνομο ΚΚΕ το 1968 μέσα στη δικτατορία. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ομοσπονδίας Γυναικών Ελλάδας, συνδέοντας σταθερά την κομματική της δράση με τα δικαιώματα των γυναικών και των εργαζομένων. Το 1991, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία μετά τις ανατροπές στον υπαρκτό σοσιαλισμό, εκλέχθηκε Γενική Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, η πρώτη γυναίκα σε αυτή τη θέση και η πρώτη γυναίκα αρχηγός πολιτικού κόμματος στην Ελλάδα, παραμένοντας στην ηγεσία επί 22 χρόνια και αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα για τον ρόλο των γυναικών στην κορυφή της κομματικής και πολιτικής ζωής.

Η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων και η πρώτη γυναίκα σε ανώτατο πολιτειακό αξίωμα

Η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, γεννημένη στην Αθήνα το 1934, διέπρεψε ως νομικός, πανεπιστημιακή καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου και βουλεύτρια της Νέας Δημοκρατίας από το 1981 έως το 2009, υπηρετώντας και ως υπουργός Πολιτισμού, Παιδείας και Δικαιοσύνης σε μια κατεξοχήν ανδροκρατούμενη πολιτική σκηνή. Το 2004 εξελέγη η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Βουλής, καταλαμβάνοντας το τρίτο τη τάξει πολιτειακό αξίωμα, ενώ αργότερα έγινε και η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, σηματοδοτώντας με τη διαδρομή της την ενίσχυση του θεσμικού κύρους και την ορατότητα των γυναικών στα ανώτατα αξιώματα. Έφυγε από τη ζωή στις 15 Φεβρουαρίου 2026.

Η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος του Αρείου Πάγου στην ιστορία της ελληνικής Δικαιοσύνης

Η Ρένα Ασημακοπούλου, γεννημένη το 1946 στη Χατζή Πυλίας Μεσσηνίας, σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εισήλθε στο δικαστικό σώμα το 1969, ανεβαίνοντας σταδιακά όλες τις βαθμίδες έως τη θέση της Αρεοπαγίτη το 2005 και της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου το 2010. Στις 18 Ιουλίου 2011, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ανέλαβε πρόεδρος του Αρείου Πάγου, η πρώτη γυναίκα σε αυτό το αξίωμα στα 177 χρόνια λειτουργίας του ανώτατου δικαστηρίου, και παρέμεινε έως το 2013, καταγράφοντας ορόσημο για τη γυναικεία παρουσία στην κορυφή της δικαστικής ιεραρχίας.

Η πρώτη γυναίκα πρύτανης στη Σορβόννη και η πρώτη γυναίκα επικεφαλής παγκοσμίως σε πανεπιστήμιο τέτοιου κύρους

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, γεννημένη στην Αθήνα το 1926 από Μικρασιάτες γονείς, βίωσε την Κατοχή ως μαθήτρια και νέα φοιτήτρια συμμετέχοντας στην Αντίσταση και σπούδασε Ιστορία-Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, πριν εγκατασταθεί το 1953 στο Παρίσι, όπου εξελίχθηκε σε κορυφαία βυζαντινολόγο. Το 1976 έγινε η πρώτη γυναίκα πρύτανης του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon–Sorbonne στα 700 χρόνια ιστορίας του ιδρύματος και η πρώτη γυναίκα παγκοσμίως που ηγήθηκε πανεπιστημίου τέτοιου διεθνούς κύρους, ενώ στη συνέχεια διετέλεσε πρύτανης της Ακαδημίας Παρισιού, καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού, πρόεδρος του Κέντρου Πομπιντού και πρέσβειρα καλής θέλησης της UNICEF, καθιερώνοντας ένα υπόδειγμα γυναικείας παρουσίας στην κορυφή της ακαδημαϊκής ιεραρχίας και γέφυρα ανάμεσα στην ελληνική ιστορία και τον διεθνή πνευματικό κόσμο. Έφυγε από τη ζωή στις 16 Φεβρουαρίου 2026.

Η πρώτη γυναίκα που προήδρευσε της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, πρόεδρος του Αρείου Πάγου και υπηρεσιακή πρωθυπουργός της Ελλάδας

Η Βασιλική Θάνου‑Χριστοφίλου, γεννημένη το 1950 στη Χαλκίδα, σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι και από το 1975 ανέβηκε όλες τις βαθμίδες της δικαστικής ιεραρχίας μέχρι τον Άρειο Πάγο, ενώ από το 2012 έως το 2015 υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων με έντονη συνδικαλιστική δράση. Το 2015 διορίστηκε πρόεδρος του Αρείου Πάγου και στις 27 Αυγούστου της ίδιας χρονιάς ορκίστηκε υπηρεσιακή πρωθυπουργός για τη διεξαγωγή των εκλογών του Σεπτεμβρίου, καταγράφοντας την πρώτη γυναικεία παρουσία στον πρωθυπουργικό θώκο και συμπυκνώνοντας στη διαδρομή της τη σταδιακή είσοδο των γυναικών στην κορυφή της δικαστικής ιεραρχίας και, έστω προσωρινά, στο ανώτατο εκτελεστικό αξίωμα της χώρας.

Η πρώτη εκλεγμένη γυναίκα δήμαρχος στη σύγχρονη ελληνική ιστορία

Η Μαρία Δεσύλλα‑Καποδίστρια, γεννημένη το 1898 στην Κέρκυρα και απόγονος της οικογένειας Καποδίστρια, εξελέγη στις 18 Απριλίου 1956 δήμαρχος Κερκυραίων με 5.365 ψήφους σε σύνολο 10.207, ως η πρώτη εκλεγμένη γυναίκα δήμαρχος στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Διετέλεσε δήμαρχος έως το 1959, σε μια περίοδο που οι Ελληνίδες μόλις αποκτούσαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα, δίνοντας ισχυρό συμβολικό βάρος στην παρουσία γυναίκας στην κορυφή της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το 1979 δώρισε την οικογενειακή εξοχική κατοικία στην Κουκουρίτσα μαζί με κειμήλια της οικογένειας Καποδίστρια, προσφέροντας τη βάση για το σημερινό Μουσείο Καποδίστρια και συνδέοντας τη δική της πορεία με τη μνήμη της οικογένειας που σφράγισε τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους.

Η πρώτη γυναίκα δήμαρχος στην ιστορία της πόλης των Αθηνών

Η Ντόρα Μπακογιάννη, γεννημένη το 1954 στην Αθήνα, σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Δημόσιο Δίκαιο και μετά τη δολοφονία του συζύγου της, Παύλου Μπακογιάννη, μπήκε δυναμικά στην κεντρική πολιτική σκηνή, εκλεγόμενη βουλεύτρια και αναλαμβάνοντας κυβερνητικά χαρτοφυλάκια. Στις δημοτικές εκλογές του 2002 εξελέγη με 60,6% στον δεύτερο γύρο, το υψηλότερο ποσοστό που έχει λάβει ποτέ δήμαρχος στην πρωτεύουσα, και έγινε η πρώτη γυναίκα δήμαρχος της Αθήνας, με κύρια ευθύνη την προετοιμασία της πόλης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Η παρουσία της στην κορυφή του μεγαλύτερου δήμου της χώρας λειτούργησε ως ισχυρό σύμβολο για τη συμμετοχή των γυναικών στην αυτοδιοίκηση και στη μεγάλη πολιτική σκηνή.

Η πρώτη Ελληνίδα πιλότος μαχητικού F‑16 στην Πολεμική Αεροπορία

Η Χρυσάνθη Νικολοπούλου, υποσμηναγός από τις Πηγές Καβάλας, είναι η πρώτη γυναίκα στην Πολεμική Αεροπορία που πετά επιχειρησιακά με μονοθέσιο F‑16, σε έναν κλάδο όπου μέχρι πρόσφατα κυριαρχούσαν αποκλειστικά άνδρες. Αποφοίτησε από τη Σχολή Ικάρων μετά από τέσσερα χρόνια σκληρής εκπαίδευσης και σήμερα υπηρετεί στην 110 Πτέρυγα Μάχης, στα «Φαντάσματα», συμμετέχοντας σε αποστολές αναγνώρισης, αναχαίτισης στο Αιγαίο και διεθνείς ασκήσεις όπως ο «Ηνίοχος». Η ίδια μιλά για «τιμή» και «λειτούργημα», τονίζοντας την ανάγκη απόλυτης συγκέντρωσης σε κάθε αποστολή, και η διαδρομή της ήδη καταγράφεται ως ορόσημο για την παρουσία των γυναικών στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Η πρώτη Ελληνίδα ασυρματίστρια στο εμπορικό ναυτικό

Η Ευγενία Ρακιτζή, γεννημένη το 1951 και μεγαλωμένη από παιδί στη Γερμανία, άφησε το όνειρο της Ιατρικής για να ακολουθήσει τον δρόμο της θάλασσας, φοιτώντας στη Σχολή Ασυρματιστών «Ευκλείδης» στη Θεσσαλονίκη. Το 1974 μπαρκάρει ως δόκιμη ασυρματίστρια στο «Courageous Colocotronis», όπου παντρεύεται εν πλω, και γίνεται η πρώτη Ελληνίδα ασυρματίστρια του εμπορικού ναυτικού, σπάζοντας το άβατο ενός επαγγέλματος που θεωρούνταν αποκλειστικά ανδρικό. Δουλεύει σε γκαζάδικα σε Περσικό, Ειρηνικό, Ινδία και Αφρική, ανεβαίνει σε κεραίες ραντάρ μέσα στη νύχτα, στήνει νυχτερινές τηλεφωνικές συνδέσεις για τα πληρώματα και καταγράφει, με τα ναυτικά της μίλια, μια ζωντανή μαρτυρία για το πώς μια γυναίκα άνοιξε τον δρόμο για τις επόμενες στις γέφυρες των πλοίων.

Η πρώτη γυναίκα που εισήλθε ενεργά στην ελληνική χιπ χοπ σκηνή και άνοιξε δρόμο για τις ράπερ στην Ελλάδα

Η Γιολάντα Τσιαμπόκαλου, γνωστή ως Sadahzinia, γεννήθηκε το 1977 στον Βύρωνα και από τα μέσα των 90s έγινε η πρώτη γυναίκα που εισήλθε ενεργά στην ελληνική hip hop σκηνή, ως μέλος των Active Member και της low bap κίνησης. Από το 1994 συμμετέχει στη Freestyle Productions, γράφει στίχους, δίνει συναυλίες, κυκλοφορεί προσωπικά άλμπουμ και παράλληλα γράφει παιδικά βιβλία, ανοίγοντας δρόμο για περισσότερες γυναίκες στη ραπ. Με σταθερή στάση απέναντι στον μισογυνισμό στη μουσική και πρωτοβουλίες όπως το «Stop Misogyny in (t)rap», όπου φέρνει στη σκηνή πολλές γυναίκες ράπερ, έχει αφήσει καθαρό αποτύπωμα σε λόγο, ήχο και στάση για το πώς μπορεί να είναι μια γυναικεία παρουσία στο hip hop χωρίς εκπτώσεις.

Η πρώτη γυναίκα απόφοιτος της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ και η πρώτη Ελληνίδα αρχιτέκτονας μηχανικός με πανεπιστημιακό δίπλωμα

Η Ελένη Κανελλοπούλου-Πατρικίου, γεννημένη το 1901 στο Αίγιο, έγινε το 1923 η πρώτη γυναίκα απόφοιτος αρχιτεκτονικής και η πρώτη γυναίκα μηχανικός του ΕΜΠ. Υπηρέτησε ως μηχανικός Δημοσίων Έργων, φτάνοντας μέχρι τον βαθμό της Νομαρχιακής Μηχανικού, και αργότερα εργάστηκε ως ελεύθερη επαγγελματίας, ενώ υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Συνδέσμου Ελληνίδων Επιστημόνων και της Ελληνικής Αρχιτεκτονικής Εταιρείας, ως μοναδική γυναικεία φωνή σε έναν σχεδόν αποκλειστικά ανδρικό κλάδο.

Η πρώτη που καταγράφεται στις πηγές ως δεκτή στην άσκηση δικηγορίας στην Ελλάδα και ως μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών

Στον Μεσοπόλεμο, όταν οι γυναίκες παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένες από τα κλειστά επαγγέλματα, η Εύχαρις Πετρίδου ανοίγει μια ρωγμή στη νομική. Το 1925 εγγράφεται στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών και το όνομά της συνδέεται με το πρώτο θεσμικά αναγνωρίσιμο βήμα γυναικείας παρουσίας στο δικηγορικό σώμα, σε μια περίοδο που η ισότητα παραμένει περισσότερο αίτημα παρά δεδομένο. Η είσοδός της λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές Ελληνίδων νομικών, σε μια Αθήνα που ακόμη δοκίμαζε τα όρια της γυναικείας δημόσιας παρουσίας.

Η πρώτη Ελληνίδα που στέφθηκε χρυσή Ολυμπιονίκης

Η Βούλα Πατουλίδου, γεννημένη το 1965 στον Τριπόταμο Φλώρινας, ανήκει στη γενιά των αθλητριών που μεγάλωσαν χωρίς έτοιμη «εθνική παράδοση» σε ολυμπιακές διακρίσεις στον στίβο. Στις 6 Αυγούστου 1992, στη Βαρκελώνη, κέρδισε τα 100 μ. με εμπόδια με xρόνο 12.64, πετυχαίνοντας πανελλήνιο ρεκόρ, το πρώτο χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο για Ελληνίδα αθλήτρια και το πρώτο ελληνικό χρυσό στον στίβο μετά το 1912. Ήταν η πρώτη Ελληνίδα σε τελικό στίβου Ολυμπιακών Αγώνων και η απρόσμενη νίκη της απέναντι σε μεγάλα φαβορί ανέτρεψε όλα τα προγνωστικά. Η αυθόρμητη φράση της «Για την Ελλάδα ρε γαμώτο» έγινε σύνθημα μιας εποχής και σύμβολο της προσδοκίας για γυναικείες επιτυχίες στον ελληνικό αθλητισμό, κάνοντας την πορεία της σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές αθλητριών.

Η πρώτη Ελληνίδα ηθοποιός που τιμήθηκε με Όσκαρ και άνοιξε δρόμο για το ελληνικό θέατρο και σινεμά στη διεθνή σκηνή

Η Κατίνα Παξινού, γεννημένη στον Πειραιά το 1900, αναδείχθηκε από τη δεκαετία του 1930 σε κορυφαία τραγωδό του Εθνικού Θεάτρου, με εμβληματικούς ρόλους όπως η Μήδεια, η Κλυταιμνήστρα και η Ιοκάστη. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βρέθηκε στις ΗΠΑ και το 1944 τιμήθηκε με Όσκαρ και Χρυσή Σφαίρα Β΄ Γυναικείου Ρόλου για την Πιλάρ στην ταινία «Για ποιον χτυπά η καμπάνα», γινόμενη έτσι η πρώτη μη Αμερικανίδα και η πρώτη Ελληνίδα ηθοποιός που απέσπασε Όσκαρ. Συνέχισε έκτοτε να μοιράζει την πορεία της ανάμεσα στο διεθνές σινεμά και την ελληνική σκηνή, διαμορφώνοντας ένα πρότυπο γυναικείας καλλιτεχνικής διαδρομής με παγκόσμια αναγνώριση.

Η πρώτη επαγγελματίας Ελληνίδα αρχαιολόγος και η πρώτη γυναίκα που έφτασε σε τόσο υψηλή θέση σε ελληνικό μουσείο

Η Άννα Αποστολάκη, γεννημένη το 1880 στις Μαργαρίτες Ρεθύμνου, ανήκει στις πρώτες Ελληνίδες αποφοίτους του Πανεπιστημίου Αθηνών και υπήρξε η πρώτη γυναίκα που έγινε μέλος της Αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών το 1906, ανοίγοντας τον δρόμο για την επαγγελματική παρουσία των γυναικών στην αρχαιολογία. Εξειδικεύτηκε στα υφάσματα και τη λαϊκή τέχνη, ταξιδεύοντας σε χωριά και νησιά για να συλλέξει κεντήματα και παραδοσιακές φορεσιές και να τα εντάξει στην έννοια της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Από το 1926 και ιδίως μετά την προαγωγή της σε διευθύντρια του Μουσείου Διακοσμητικών Τεχνών το 1932, έγινε η πρώτη γυναίκα διευθύντρια μουσείου στην Ελλάδα, συνδέοντας τη γυναικεία χειροτεχνία με την επίσημη ιστορία της τέχνης και ανοίγοντας δρόμο για τη συμμετοχή των γυναικών τόσο στην έρευνα όσο και στη διοίκηση πολιτιστικών θεσμών.

Η πρώτη Ελληνίδα που ανέβηκε στην κορυφή του Έβερεστ

Η Χριστίνα Φλαμπούρη, γεννημένη και μεγαλωμένη στην Αθήνα, ξεκίνησε σχετικά αργά την ορειβασία, παλεύοντας με την υψοφοβία της παράλληλα με τη δουλειά της σε πολυεθνική εταιρεία. Στις 20 Μαΐου 2019 έφτασε στα 8.848 μέτρα της κορυφής του Έβερεστ και, μαζί με τη Βανέσσα Αρχοντίδου, έγινε μία από τις πρώτες Ελληνίδες που πάτησαν στη «στέγη του κόσμου», ανοίγοντας νέο κεφάλαιο για τη γυναικεία παρουσία στην ελληνική ορειβασία. Τα επόμενα χρόνια ολοκλήρωσε το project «7 Summits», ανεβαίνοντας στις ψηλότερες κορυφές και των επτά ηπείρων και εξελίχθηκε στην πρώτη –και μέχρι σήμερα μοναδική– Ελληνίδα που το έχει καταφέρει, μετατρέποντας την προσωπική της υπέρβαση σε πηγή έμπνευσης για όσους δοκιμάζουν τα όριά τους πέρα από τα στερεότυπα.

Η πρώτη Ελληνίδα που στέφθηκε «Μις Ευρώπη»

Η Αλίκη Διπλαράκου, γεννημένη στην Αθήνα το 1912 με ρίζες από τη Μάνη, στέφθηκε «Μις Ελλάς» το 1929 και «Μις Ευρώπη» στο Παρίσι το 1930, η πρώτη Ελληνίδα με αυτόν τον τίτλο, σε μια Ελλάδα του Μεσοπολέμου που αναζητούσε διεθνή αναγνώριση και αυτοπεποίθηση. Αργότερα έγινε γνωστή επειδή, μεταμφιεσμένη σε άνδρα, παραβίασε το άβατο του Αγίου Όρους, ένα επεισόδιο που έφτασε μέχρι τις σελίδες του «Time», συνδέοντας το όνομά της με τις οριακές δοκιμές της γυναικείας παρουσίας στον δημόσιο χώρο.

Η πρώτη Ελληνίδα που παρουσιάζεται στις πηγές ως μέλος του Σώματος Αστυνομικών Γυναικών το 1946

Η Αικατερίνη Ορφανουδάκη, Κρητικιά με παιδικά χρόνια σε Γιάννενα και Θράκη, ανήκει στη γενιά που ανδρώθηκε μέσα στη δικτατορία Μεταξά, τον πόλεμο και την Κατοχή, ως κόρη αξιωματικού που σκοτώθηκε στο αλβανικό μέτωπο. Το 1946 επιλέχθηκε ανάμεσα σε περίπου 40 γυναίκες και έγινε η πρώτη Ελληνίδα που υπηρέτησε στο Σώμα Αστυνομικών Γυναικών, με καθήκοντα σωματικών ερευνών, συνοδειών, περιπολιών και υποστήριξης ανακρίσεων σε υποθέσεις με γυναίκες, σε έναν χώρο σκληρά ανδροκρατούμενο και χωρίς καν οπλισμό, αλλά με απαιτητική εκπαίδευση. Υπηρέτησε περίπου είκοσι χρόνια και η πορεία της λειτουργεί ως συμβολικό πρώτο βήμα για τη σταδιακή ένταξη των γυναικών στα σώματα ασφαλείας, πολύ πριν τη μαζική κατάταξη γυναικών αστυνομικών από τα τέλη της δεκαετίας του 1960.

Η πρώτη που καταγράφεται στις πηγές ως γυναίκα επικεφαλής στόλου σε μεγάλη ναυμαχία

Η Αρτεμισία Α΄ της Καρίας, βασίλισσα της Αλικαρνασσού στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ., υπήρξε σπάνια γυναικεία παρουσία στην ανδρική ελίτ του πολέμου, ηγούμενη πέντε πλοίων ως υποτελής του Ξέρξη στις ναυμαχίες του Αρτεμισίου και κυρίως της Σαλαμίνας το 480 π.Χ. Ο Ηρόδοτος την παρουσιάζει ως τη μόνη ναύαρχο που τόλμησε να συμβουλεύσει τον Πέρση βασιλιά να αποφύγει τη ναυμαχία, ενώ στη Σαλαμίνα σώζεται με έναν τολμηρό ελιγμό που εντυπωσιάζει τον Ξέρξη, αφήνοντας το αποτύπωμά της ως στρατηγός που έσπασε το άγραφο όριο του αποκλεισμού των γυναικών από τη δημόσια σφαίρα.

Η πρώτη που καταγράφεται στις πηγές ως γυναίκα αστρονόμος με φήμη γνώσης γύρω από τα ουράνια φαινόμενα

Η Αγλαονίκη, Θεσσαλή που αναφέρεται στις πηγές ως γυναίκα με ιδιαίτερη γνώση των ουράνιων φαινομένων, έχει μείνει γνωστή ως εκείνη που «κατεβάζει το φεγγάρι», επειδή μπορούσε να προβλέπει εκλείψεις σε μια εποχή που τέτοιου τύπου γνώση έμοιαζε με μαγεία, ειδικά όταν βρισκόταν στα χέρια γυναίκας. Η χρονολόγησή της είναι αβέβαιη και στη σύγχρονη συζήτηση υπάρχει επίσης ερώτημα για το κατά πόσο πρόκειται για απολύτως ιστορικό πρόσωπο ή για μορφή που ενισχύθηκε από θρύλους και μεταγενέστερες αφηγήσεις. Παρ’ όλα αυτά, η ιστορία της λειτουργεί ως ισχυρό σύμβολο για το πώς η επιστημονική γνώση, όταν περνά σε γυναικεία χέρια, συχνά αντιμετωπίζεται με καχυποψία και δέος.

Η πρώτη που αναφέρεται ως γυναίκα μαθηματικός και αστρονόμος στην αρχαιότητα

Η Θεανώ η Θουρία, Πυθαγόρεια φιλόσοφος του 6ου αιώνα π.Χ., κατάγεται από τους Θούριους της Κάτω Ιταλίας, στον κόσμο της Μεγάλης Ελλάδας. Συνδέθηκε με την πυθαγόρεια κοινότητα, όπου φιλοσοφία, μαθηματικά και αστρονομία αποτελούσαν ενιαίο τρόπο ζωής, πειθαρχίας και αυτογνωσίας. Οι μαρτυρίες τη θέλουν να διδάσκει μαθηματικά και αστρονομία, σε μια εποχή που οι γυναίκες σπάνια εμφανίζονταν ως φορείς γνώσης στον δημόσιο χώρο. Της αποδίδονται κείμενα για τους αριθμούς, την αρμονία των σφαιρών και τη χρυσή τομή, αν και η γνησιότητα αυτών των έργων παραμένει αμφισβητούμενη από τους ερευνητές. Παρ’ όλα αυτά, το όνομά της έχει μείνει ως σημείο αναφοράς για τις γυναίκες που διεκδικούν θέση στις θετικές επιστήμες ήδη από την αρχαιότητα.