Newsbeast | Ειδήσεις και νέα από την Ελλάδα και τον Κόσμο.

26
loading

«Η επιστήμη είναι σαν το σεξ», συνήθιζε να λέει ο κορυφαίος θεωρητικός φυσικός Ρίτσαρντ Φάινμαν, «κάποιες φορές κάτι χρήσιμο προκύπτει, αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος που την κάνουμε».

Στο πλαίσιο της επιστήμης για την επιστήμη, κάποιος παρατήρησε κάτι που διέφευγε από την ανθρωπότητα εδώ και τουλάχιστον 2.500 χρόνια! Για το μέγεθος και πάλι ο λόγος λοιπόν, αν και τώρα κομματάκι διαφορετικός.

Τα αρχαιοελληνικά αγάλματα της κλασικής εποχής, της στιγμής-ορόσημο για την εξέλιξη της τέχνης, απεικόνιζαν το ανθρώπινο σώμα με έναν εξιδανικευμένο μεν, πιστότατο δε τρόπο. Κάθε τμήμα του συμπλέγματος υπάκουγε σε μια μαθηματική αρμονία, χαρίζοντας αισθητικά άρτιες εικόνες που βασίζονταν σε κανόνες που μόνο αιώνες αργότερα θα εξηγούνταν από τον άνθρωπο.

Και βέβαια, για να δείξουν το ιδεώδες ανδρικό σώμα σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια, τα περισσότερα αγάλματα ήταν αναγκαστικά γυμνά. Κάτι που επέτρεψε φυσικά σε αναλυτές, μελετητές, ακαδημαϊκούς, ιστορικούς τέχνης και κάθε μελλοντικό καλλιτέχνη να παρατηρήσει κάθε πιθανή και απίθανη λεπτομέρεια της δουλειάς των ελλήνων γλυπτών και των ρωμαίων αντιγραφέων τους.

Κι εδώ ακριβώς μπαίνει στην ιστορία μας ο δρ Κρις ΜακΜάνους, ο οποίος μαγεύτηκε από την ασυμμετρία των όρχεων των αγαλμάτων της κλασικής αρχαιότητας, όπως ακριβώς και η πραγματική ανδρική ανατομία δηλαδή. Οι άντρες έχουν τον έναν όρχι πιο κάτω από τον άλλο μέσα στο όσχεο, την ίδια ώρα που οι δύο όρχεις διαφέρουν σε μέγεθος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτός που βρίσκεται ψηλότερα είναι ο δεξιός, ο οποίος είναι και ο μεγαλύτερος από τους δύο.

Στα αρχαιοελληνικά αγάλματα όμως, την ώρα που ο δεξιός όρχις παραμένει πράγματι ψηλότερα από τον αριστερό, είναι ουσιαστικά ο αριστερός αυτός που είναι μεγαλύτερος! Πώς θα μπορούσαν να κάνουν ένα τέτοιο λάθος οι έλληνες γλύπτες, παροιμιώδεις για την έμφαση και την επιμονή τους στη σωστή απόδοση του ανθρώπινου σώματος; Οι αρχαίοι φιλόσοφοι, επιστήμονες και καλλιτέχνες που εξύμνησαν τον άνθρωπο όσο κανείς και απέδωσαν με πάσα τελειότητα τη μορφή του να κάνουν ένα τέτοιο ατόπημα;

Μάλλον κάτι άλλο πρέπει να συμβαίνει…

Ο αριστερός, ο δεξιός και ο κύριος καθηγητής

shutterstock_252647425

Ο Κρίστοφερ ΜακΜάνους, καθηγητής ψυχολογίας στο University College London, παρατήρησε σε ένα ταξίδι του στην Ιταλία, φοιτητής ιατρικής ακόμα, ότι ενώ ο δεξιός όρχις παρουσιαζόταν ψηλότερα από τον αριστερό στα αρχαιοελληνικά αγάλματα, ήταν αντιθέτως ο αριστερός αυτός που εμφανιζόταν μεγαλύτερος, λες και ήταν το μέγεθός του αυτό που τον τραβούσε προς τα κάτω.

Γνώστης της ανθρώπινης ανατομίας, ο ακαδημαϊκός μελέτησε 187 αρχαιοελληνικά αγάλματα και ρωμαϊκά αντίγραφά τους, επιβεβαιώνοντας αυτό που υποψιαζόταν. Σύντομα είχε έτοιμη μια επιστημονική εργασία πάνω στην ασυμμετρία του θύλακα που φιλοξενεί τους όρχεις, με χαρακτηριστικό τίτλο «Ασυμμετρία όσχεος στον άνδρα και στα αρχαία αγάλματα», η οποία δημοσιεύτηκε σε έγκριτη επιθεώρηση το 1976, όταν ο ΜακΜάνους ήταν ακόμα φοιτητής.

Στην εποχή της πέρασε όπως ήταν φυσικό -έτσι έλεγαν πικρόχολα οι φαρμακόγλωσσες- στα «ψιλά» της επιστήμης, μέχρι να του αποδοθεί το 2002 το ιδιαίτερο βραβείο Ig Nobel Βιολογίας και να αρχίσει το ερευνητικό ενδιαφέρον να ασχολείται με την μπερδεμένη ανατομία των ανδρικών αγαλμάτων της κλασικής ελληνικής αρχαιότητας.

Να κάνουμε μια μικρή παρένθεση εδώ για να μιλήσουμε για το διεθνές βραβείο Ig Nobel, με το οποίο τιμήθηκε ο ΜακΜάνους το 2002 σε τελετή στο Harvard University, έχοντας επιστρέψει μόλις στο θέμα με μια νέα εργασία: «Αριστερός-δεξιός και το όσχεο στα ελληνικά αγάλματα».

Έχοντας περάσει ώρες και ώρες παρατηρώντας γυμνά μαρμάρινα ανδρικά συμπλέγματα, ο καθηγητής δημοσίευσε τη νέα του έρευνα στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Nature», η οποία του εξασφάλισε ένα από τα δέκα ετήσια βραβεία Ig Nobel που δίνονται για έρευνες που «δεν μπορούν, ή δεν πρέπει, να επαναληφθούν»! Τα βραβεία απονέμονται την ίδια εβδομάδα με τα πραγματικά Nobel και δίνονται μάλιστα στους βραβευθέντες από αληθινούς νομπελίστες, καθώς ο σκοπός των Ig Nobel είναι να αποδείξουν πως δεν υπάρχουν όρια στα τρίσβαθα της ανθρώπινης ευφυΐας.

Αναφέρουμε χαρακτηριστικά μερικούς ακόμα βραβευθέντες του 2002 για να γίνει σαφές για τι βραβεία μιλάμε: ο Τσαρλς Πάξτον του St Andrews University τιμήθηκε για τη «σεξουαλική διέγερση στις στρουθοκαμήλους», ενώ ο Θίο Γκρέι του Wolfram Research επειδή έφτιαξε έναν τρισδιάστατο περιοδικό πίνακα που μπορεί να λειτουργήσει και ως τραπεζάκι του καφέ! Όσο για το Ig Nobel Φυσικής, πήγε στον Αρντ Λάικε του Πανεπιστημίου του Μονάχου που απέδειξε ότι οι μικρότερες φυσαλίδες στον αφρό της μπίρας εξαφανίζονται πιο γρήγορα από τις μεγάλες.

Επιστρέφοντας στο θέμα μας, ο ΜακΜάνους ήταν ο πρώτος που παρατηρούσε κάτι που φαινόταν να έχει διαφύγει από εκατοντάδες γενιές γιατρών, ότι οι αριστεροί όρχεις των αρχαιοελληνικών αγαλμάτων είναι πάντα μεγαλύτεροι από τους δεξιούς. Αντίθετα δηλαδή από τους πραγματικούς άντρες, εκεί που το δεξί «μπαλάκι» είναι πιο ρωμαλέο.

Ο καθηγητής παρέθεσε και επίσημα ιατρικά ντοκουμέντα για να αποδείξει τον ισχυρισμό του, δύο σημαντικές έρευνες στον τομέα δηλαδή που κυμαίνονται στο ίδιο μήκος κύματος. Στους περισσότερους άντρες, μας λένε οι ανατόμοι, ο δεξιός όρχις βρίσκεται σε ψηλότερη θέση και είναι μεγαλύτερος από τον αριστερό (στο 62,1% των αντρών ή το 65,1%, ανάλογα με ποια από τις δύο μελέτες θα παραθέσει κανείς), με το μέσο βάρος τους να αποκρυσταλλώνεται στα 9,95 γραμμάρια and 9,36 γραμμάρια, αντίστοιχα.

shutterstock_179685554

Γιατί λοιπόν, αναρωτήθηκε ευλόγως ο καθηγητής, οι έλληνες γλύπτες, τόσο σχολαστικοί στις δημιουργίες τους και εξίσου παρατηρητικοί στην ανθρώπινη ανατομία, έκαναν ένα τέτοιο κολοσσιαίο λάθος όταν απαθανάτιζαν το ανδρικό αναπαραγωγικό όργανο; Μελετώντας 187 αγάλματα, ο ΜακΜάνους διέκρινε πως ενώ οι αρχαίοι τοποθετούσαν τον δεξιό όρχι ψηλότερα (σωστά δηλαδή), έκαναν τον αριστερό μεγαλύτερο (λανθασμένα).

Ο ακαδημαϊκός υπέθεσε πως δεν υπήρχε περίπτωση να έκαναν τέτοιο ολίσθημα οι έλληνες γλύπτες από απροσεξία ή πλημμελή μελέτη της ανδρικής ανατομίας. Ξακουστοί για την τελειότητα της ανθρώπινης απόδοσης, κάποιος άλλος έπρεπε να είναι ο λόγος. Κάτι ιδεολογικό ή συμβολικό, ένα εγγενές στοιχείο της κοινωνίας τους που δεν τους άφηνε να αναπαραστήσουν σωστά αυτό που αναμφίβολα γνώριζαν από πρώτο χέρι.

Δύο είναι οι επικρατούσες πλέον θεωρίες για τη λάθος ανδρική ανατομία των αρχαιοελληνικών αγαλμάτων. Η μία έχει να κάνει με τη φυσιολογία. Μιας και ο δεξιός όρχις είναι ψηλότερα στο όσχεο, η λογική υπόθεση είναι πως είναι ελαφρύτερος (άρα και μικρότερος) από τον αριστερό. Είναι το μεγαλύτερο βάρος του αριστερού που τον τραβάει προς τα κάτω, έτσι πιστεύει τουλάχιστον μια μερίδα αναλυτών πως υπέθεσαν οι αρχαίοι, κάνοντας δυστυχώς λάθος.

Η δεύτερη θεωρία βασίζεται σε πιο συμβολικούς λόγους και έχει συγκεντρώσει περισσότερους πιστούς. Σύμφωνα με αυτή τη γραμμή σκέψης, οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι ο ένας όρχις απέδιδε αρσενικούς απογόνους και ο άλλος θηλυκούς. Παρουσιάζοντας λοιπόν τον έναν ψηλότερα από τον άλλο, οι καλλιτέχνες υπαινίσσονταν πως ο πρόδηλος ανδρισμός του εικονιζόμενου άντρα θα παρήγε μόνο άρρενες απογόνους.

Τόσο ο Πυθαγόρας όσο και ο Αριστοτέλης είχαν παγιωμένες απόψεις πάνω στο θέμα του ποιος όρχις ήταν αυτός που απέδιδε αγόρια. Όχι ότι συμφωνούσαν πάντα ή αποδέχονταν άκριτα την πρόταση του Αναξαγόρα πως ο αρσενικός σπόρος παράγεται από τον δεξιό όρχι, ενώ ο θηλυκός από τον αριστερό, το συζητούσαν πάντως σοβαρά.

Οι γλύπτες τοποθετούσαν λοιπόν ψηλότερα τον δεξιό όρχι που απέδιδε αρσενικά, καθώς η ψηλότερη θέση ήταν πάντα η καλύτερη και πιο προνομιούχα. Αν όμως ο δεξιός ήταν ψηλότερα, ο αριστερός θα έπρεπε να είναι πιο κάτω. Λογικά όντα καθώς ήταν οι αρχαίοι πρόγονοί μας, θεώρησαν εύλογα πως ο αριστερός θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερος (άρα και βαρύτερος), ώστε να κρέμεται πιο κάτω από τον δεξιό.

Η άποψη πάντως πως ένας από τους δύο όρχεις (όποιος κι αν είναι αυτός) είναι υπεύθυνος για το φύλο του παιδιού επιβίωσε λάθρα στη Δύση μέχρι και αρκούντως πρόσφατα. Υπήρξαν μάλιστα και ιατρικοί οδηγοί που έδιναν εντελώς άβολες συμβουλές για τη σύλληψη: στα «Βασικά της σύλληψης» του 1891, η Ida Ellis ισχυριζόταν πως «ο άντρας είναι αυτός που μπορεί να αποδώσει αρσενικό ή θηλυκό παιδί κατά βούληση, φορώντας έναν ελαστικό επίδεσμο γύρω από τον όρχι που δεν θέλει να χρησιμοποιήσει»!

Το συμβολικό εκτόπισμα εξάλλου του αριστερά-δεξιά ενυπάρχει σε πάμπολλους πολιτισμούς, ακόμα και στον σημερινό δικό μας («να σου πάνε όλα δεξιά», λέει ο λαός, εννοώντας καλά), και οι αρχαίοι δεν θα μπορούσαν να ξεφύγουν από τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες.

Όπως κι αν έχει, ο ΜακΜάνους παρατήρησε κάτι που κανείς δεν είχε προσέξει ποτέ, παρά τα 2.500 χρόνια που μας χωρίζουν από την κλασική αρχαιότητα και τη ρωμαϊκή αντιγραφή της. Γιατί το έκαναν οι αρχαίοι, αυτό θα παραμείνει πιθανότατα άγνωστο, καθώς μόνο εικασίες και υποθέσεις μπορούν να διατυπωθούν για έναν λαό που μελέτησε ενδελεχώς την ανθρώπινη ανατομία και πέρασε στα κιτάπια της ιστορίας της τέχνης για την πιστότητά του στην απόδοση του ανθρώπινου σώματος.

shutterstock_64480420

Έστω και με το μικρό αυτό λαθάκι…

ΚΑΝΤΕ LIKE ΤΟ NEWSBEAST.GR

26
σχόλια
  1. avatar ……………….αχ τε λίτσα

    Αποδεικνύεται λοιπόν ότι από την αρχαιότητα οι δεξιοί είναι μεγάλα @@@@@@@

  2. avatar ο κιμων

    σε εμενα συμβαινει ακριβως οπως και στις απεικονησεις των αρχαιων και επειδη εχω και το λεγομενο ελληνικο ποδι που ειναι και αυτο κατι αναλλογο θεωρω οτι η αποψη ενος προηγουμενου σχολιαστη οτι δηλ. οι αρχαιοι Ελληνες ειχαν αυτη την ανατομια ειναι και η σωστη.

  3. avatar ΝΙΚΟΛΙ

    Αξιοτιμε κυριε καθηγητα , μπραβο σας γινατε διασημος !
    ...οσο για μας στ (...) μ@ς !

  4. avatar ΙΣΤΟΡΙΑ

    Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΝΕΙ ΜΕΓΑΛΟ ΛΑΘΟΣ. Όπως σωστά αναφέρει το άρθρο, τα αρχαιοελληνικά αγάλματα της κλασικής εποχής απεικόνιζαν το ανθρώπινο σώμα με έναν πιστότατο τρόπο. Οι αρχαίοι τοποθετούσαν τον δεξιό όρχι ψηλότερα και έκαναν τον αριστερό μεγαλύτερο, απλά γιατί αυτή ήταν η φυσιολογία των αρχαίων Ελλήνων ανδρών. Ήταν, και πιθανά είναι, χαρακτηριστικό της ελληνικής φυλής. Οποιαδήποτε άλλη θεωρία είναι επιστημονική φαντασία.

  5. avatar Βασίλης Σπάρτη

    Τουλάχιστον ασχολήθηκε καθηγητής για τα αγάλματα των αρχαίων Ελλήνων και μην απαξιώνουμε έρευνες που όντως η λεπτομέρεια είναι σημαντική. Οι πολιτικοί μας τα έχουν δεί προ πολλού ανεξαρτήτως μεγέθους και αυτό τους αξίζει. Ο καθήμενος υπουργός οικονομικών που τους τα επιδεικνύει είναι δεξιοβαρείς; Στοίχημα μια γραβάτα.

  6. avatar Terra Incognita

    Παρένθεση στις θεωρίες του Πυθαγόρα και του Αριστοτέλη.
    Έκανα αφαίρεση δεξιού όρχεος στα 22 μου και αργότερα παντρεύτηκα κι έκανα κορίτσι.
    Τυχαίο; Μπορεί..

  7. avatar essetai_hmar

    Είναι γνωστό από την αρχαιότητα ότι οι αριστεροί είναι μεγάλα @@....

    1. avatar writer

      Ακριβώς το αντίθετο αναφέρει το άρθρο. «…Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτός που βρίσκεται ψηλότερα είναι ο δεξιός, ο οποίος είναι και ο μεγαλύτερος από τους δύο.»

  8. avatar DNE1974

    Δε θέλω να υπονοήσω κάτι αλλά πολύ μεγάλη έρευνα του "καθηγητή" για τα α[...] των αγαλμάτων και ειδικά των αρχαίων Ελλήνων.

  9. avatar Nikath13

    Επειδη αυτα ειναι θολοκουλτουρα για τα μυαλα σας, επειδη μαλλον δεν διαβαζετε σωστα, η μαλλον γραφετε επειτηδες για να απαξιωσετε ΞΕΝΟΥΣ καθηγητες, οι οποιοι ΔΕΝ πληρωνονται απο το ελληνικο δημοσιο. Επειδη τα ελληνικα αγαλματα θεωρουνται ΠΡΩΤΥΠΟ του τελειου ανδρικου σωματος, εστω και η παραμικρη λεπτομερεια παιζει ρολο. Ειναι και αυτη μια λεπτομερεια σοβαρη, που κατι συμβολιζει, αλαλ πουυυ εσεις να καταλαβετε. Η μαλλον εκει στη ΠΕΙΡΑΙΩΣ δεν εχετε μετρο και οριο, κατι το οποιο το ειχαν οι αρχαιοι προγονοι μας.

    1. avatar οκ καταλαβαίνω ότι

      πρέπει να πάρες τον μισθό στο τέλος του μήνα, όμως ΜΑΘΕ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ !

      1. avatar Nikath13

        Ευτυχώς που είστε και ανίκανοι και δεν έχετε άλλο τρόπο να απαντήσετε από την ευθεία επίθεση στο άτομο που γράφει και σχολιάζει.

  10. avatar ΚΑΝΕΝΑΣ

    Ποσο [..] πρεπει να ειναι καποιος για να βλεπει καποιο αγαλμα και να παρατηρει συνεχεια μονο τα [...] του??

  11. avatar Καθηγηταράδες

    Για να καταλάβετε που πάνε οι φόροι μας. Να πληρώνουμε [...] να κάνουν άχρηστες έρευνες και να το παίζουν και από πάνω "καθηγητές" και "ακαδημαϊκοί". Τώρα τελευταία έχουν ανακαλύψει ένα άλλο παραμύθι την "ΑΙ singularity" και κάνουν πόλεμο εναντίον της τεχνητής νουμοσύνης διότι φοβούνται ότι αυτή θα αποδείξει τι [...] λένε τόσα χρόνια και πληρώνονται. [...]!

    1. avatar Λύκος μονός

      "....σε έγκριτη επιθεώρηση το 1976, όταν ο ΜακΜάνους ήταν ακόμα φοιτητής...."
      Αυτό και μόνον σου απαντάει και αποδεικνύει το μέγεθος της αμορφωσιάς σου

  12. avatar γιάννης λύρας

    Μελετών τα αμελέτητα
    ---------------------------------------------------
    [...] μας λοιπόν
    [...] των λοιπών
    εδώ δε ξέρουμ' τα δικά μας...
    ------------------------------------------------------------
    ...πως στέκονται στην κερασιά
    που δεν τους κάνουν περασιά
    τα πλάνα ομμάτιά μας.
    ------------------------------------------------------------
    Μπορεί σαν θέμα λογικής
    κάποιος μεγάλος της ολκής
    να σκέφτηκε για μας.
    --------------------------------------------------------
    Και στη συνέχεια κι λοιποί
    για να μη αλλάξει η τροπή
    στα λογικά όνειρά μας....
    ---------------------------------------------------------
    ...να τα 'φτιαξαν μ' ίδια γραμμή
    εν τη ομοία των ορμή
    όλων τ' από αυτά μας.....
    ===========================
    Γιάννης Λύρας

  13. avatar A.G

    Άμα έχεις λύση όλα τα προβλήματα τής ζωή σου, ασχολείσαι με [...]

  14. avatar Tery Mpeiss

    οι άνδρες εκ φύσεως αποφεύγουν να κοιτάξουν ακόμα και στα αγάλματα σ'αυτο το σημείο τους προκαλεί άγχος θα το είχε προσέξει η γυναίκα του κατά τα φαινόμενα . ίσως να μην ικανοποιείται σωστά

  15. avatar Συμπερασμας

    Όποιος εχει να φάει και είναι διαπλεκόμενος, ασχολείτε με @@

  16. avatar Γιωργος 13

    Δυστηχως ο καθηγητης μαλλον κανει λαθος γιατι οι ορχεις στα αρχαια ελληνικα αγαλματα ηταν προσθετοι και οχι ενιεο κομματι του γλυπτου.Δηλαδη υπηρχε εργοστασειο στην αρχαια καλαβρια που κατασκευαζε ορχεις για αγαλματα και αυτα τοποθετουσαν στα αγαλματα οι ελληνες γλυπτες.Εξου και το [...] καλαβρεζικα!.Για ποια εποχη γλυπτω μιλαει?Ισως για τα πρωτα μπορει γιατι στη συνεχεια οι γλυπτες θεωρουσαν υποτιμητικο σε ενα τελειο σωμα να ασχολουνται με [...]

    1. avatar ΠΤΕΡΕΛΑΟΣ

      Αυτά συνέβαιναν στην ...Καλαβρία της Ιταλίας αγαπητέ , διότι εκεί τους τα είχε εξ αρχής ..."κομμένα" η ...τοπική Μαφία !! Στην Ελλάδα όμως τα είχαν ακέραια εξ αρχής και ..εκ κατασκευής .!!!!!

  17. avatar Σώτος83

    Κι εγώ το παρατήρησα γύρω στα 15, αλλά δεν ήμουν καθηγητής για να το γράψουνε οι ειδήσεις.

  18. avatar Καρκινος ο2 :02

    Μάλιστα

  19. avatar Καρκινος ο2 :02

    Έτσι είναι αυτά τι να κάνουμε η φύση

  20. avatar Σκορπιός

    Ο καθηγητής μέτρησε 187 αγάλματα αριστερά δεξιά και τσακ στη μέση, πήρε το δεξί μονοπάτι και τον έβγαλε στην αχλαδιά ?

Παρακαλούμε περιμένετε ...