Η γυναίκα που επί έξι ώρες άφησε το κορμί της έρμαιο του κοινού

Το ακραίο κοινωνικό πείραμα της Μαρίνας Αμπράμοβιτς που εξελίχθηκε σε ταπείνωση και βασανιστήρια


WEEKEND
0:03
15/04/2017
Η γυναίκα που επί έξι ώρες άφησε το κορμί της έρμαιο του κοινού
8
loading

Πολλές φορές οι εκθέσεις της χαρακτηρίστηκαν αρρωστημένες και μαζοχιστικές. Αυτά τα δυο χαρακτηριστικά είναι που την ακολουθούν πιστά σχεδόν σε κάθε βήμα της πολυετούς καλλιτεχνικής πορείας. Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς δεν είναι αυτό που θα λέγαμε «συμβατική περσόνα».

nrrabbmo1

 

Είναι μια καλλιτέχνης που έφερε πολλές φορές το σώμα της στα όρια του. Όχι όμως από κάποιου είδους διαστροφή. Αυτό είναι ένα εύκολο και μάλλον ρηχό συμπέρασμα. Το έκανε για να φέρει στα όρια του το κοινό της. Είναι σαν κοινωνικό πείραμα πέρα από perfrormance. Είναι η πρόθεση του καλλιτέχνη να δείξει μέχρι που μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος.

nrrabbmo14

Και αυτό η Μαρίνα Αμπράμοβιτς το κατάφερε θέτοντας σε κίνδυνο ακόμα και την ίδια της την ζωή. Η performance «Rhythm 0» που πραγματοποιήθηκε το 1974 στοιχειώνει ακόμα και σήμερα κάθε συζήτηση σχετικά με το που μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος όταν νιώσει πως έχει την εξουσία πάνω σε κάποιον ο οποίος δεν μπορεί (ή δεν θέλει όπως στην περίπτωση της Αμπράμοβιτς) να αντιδράσει. Το αποτέλεσμα είναι τρομακτικό.

Μια αντισυμβατική περσόνα

Η μικρή Μαρίνα Αμπράμοβιτς γεννήθηκε στο Βελιγράδι μεγάλωσε σε ένα δύσκολο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Μεγάλωσε στην Γιουγκοσλαβία του Τίτο. Ο θείος της ήταν ο Πατριάρχης Βαρνάβα της Σερβικής Ορθόδοξης εκκλησίας. Οι δύο της γονείς ήταν Παρτιζάνοι. Ο πατέρας της, μάλιστα, αναγνωρίστηκε ως εθνικός ήρωας του  Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

nrrabbmo11

Τα παιδιά της χρόνια, όπως τα περιγράφει η ίδια στην αυτοβιογραφία της ήταν σπαρακτικά. «Τα γενέθλια μου ήταν θλιβερές περιστάσεις, όχι χαρούμενες. Πρώτον, ποτέ δεν έπαιρνα ωραία δώρα, δεύτερον, η οικογένειά μου ποτέ δεν ήταν πραγματικά ενωμένη. Ποτέ δεν υπήρχε χαρά.

Θυμάμαι ότι στα δέκατα έκτα γενέθλια μου έκλαιγα με λυγμούς, επειδή κατάλαβα για πρώτη φορά πως κάποια μέρα θα πέθαινα. Δεν ένιωθα καμιά αγάπη, αισθανόμουν απόλυτα εγκαταλειμμένη απ’ όλους. Άκουγα ξανά και ξανά το Κοντσέρτο για πιάνο αρ.21 του Μότσαρτ. Υπήρχε κάτι σ’ εκείνη τη μουσική που έκανε την ψυχή μου να αιμορραγεί. Τότε ήταν που έκοψα τις φλέβες μου κι έτρεξε τόσο αίμα που νόμισα πως θα πέθαινα.

nrrabbmo10

Όντως το κόψιμο ήταν βαθύ αλλά δεν είχε πειράξει την κερκιδική αρτηρία που είναι ζωτικής σημασίας. Η γιαγιά μου με πήγε στο νοσοκομείο και εκεί μου έκαναν τέσσερα ράμματα. Ποτέ δεν μίλησε γι' αυτό στη μητέρα μου».

Η πρώτη επαφή της Αμπράμοβιτς με την τέχνη ήρθε σε μικρή ηλικία, όταν η μητέρα της στα μέσα της δεκαετίας του εξήντα, διετέλεσε διευθύντρια του Μουσείου Επανάστασης και Τεχνών στο Βελιγράδι.

nrrabbmo4

Η ίδια ήταν φοιτήτρια στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στο Βελιγράδι το 1965-1970. Ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Ζάγκρεμπ, το 1972.  Ένα χρόνο νωρίτερα παντρεύτηκε τον Σέρβο καλλιτέχνη Νέσα Παρίποβιτς, με τον οποίο και χώρισε το 1976, και στη συνέχεια εγκατέλειψε τη Γιουγκοσλαβία και μετακόμισε στο Άμστερνταμ.

Οι performance που έφερναν σώμα και ψυχή στα όρια τους

nrrabbmo9

Η Αμπράμοβιτς εισέβαλε στον χώρο της τέχνης με πάταγο. Σε μια εποχή που η έννοια performance ήταν άγνωστη η Σέρβα καλλιτέχνης «έσκασε» σαν βόμβα με την σειρά «Rythm». Ξεκινώντας από το «Rythm 10» και φτάνοντας στο «Rythm 0» μέσα σε τέσσερις παραστάσεις κατάφερε να σοκάρει τους πάντες.

nrrabbmo12

Η σειρά ξεκίνησε το 1973 με το «Rythm 10». Εκεί, λοιπόν, κάνοντας χρήση 20 μαχαιριών και 2 μαγνητόφωνων, η Αμπράμοβιτς «έπαιζε» ένα ρώσικο παιχνίδι στο οποίο κτυπά το μαχαίρι με ρυθμικές κινήσεις ανάμεσα στα δάκτυλα του χεριού της. Κάθε φορά που η καλλιτέχνης έκοβε τον εαυτό της με το μαχαίρι, άλλαζε μαχαίρι, επιλέγοντας ένα καινούργιο από τα 20 που ήδη είχε και έτσι επαναλάμβανε την διαδικασία καθώς κάμερες κατέγραφαν τα όσα συνέβαιναν.

nrrabbmo7

Την επόμενη χρονιά έκανε το «Rythm 5». Χρησιμοποιώντας ένα φλεγόμενο αστέρι βουτηγμένο σε πετρέλαιο η καλλιτέχνης άναψε φωτιά στην έναρξη της παράστασης. Αρχικά στεκόταν έξω από το αστέρι. Έκοβε τα νύχια των χεριών και των ποδιών της καθώς και τα μαλλιά της. Όταν τελείωσε έριχνε τα κομμάτια στη φωτιά δημιουργώντας έτσι μια έκρηξη φωτός κάθε φορά. Με την κίνηση αυτή η Αμπράμοβιτς έκανε μια αναφορά στις πολιτικές που βίωσε στη Γιουγκοσλαβία καθώς το αστέρι συμβόλιζε τον κομμουνισμό και το κόψιμο των νυχιών και των μαλλιών την σωματική και ψυχική κάθαρση. Στο τέλος της παράστασης η Αμπράμοβιτς πήδηξε στο κέντρο του φλεγόμενου αστεριού, όπου και λιποθύμησε από την έλλειψη οξυγόνου.

nrrabbmo2

Λίγο καιρό αργότερα δημιούργησε το «Rythm 2» το οποίο επί της ουσίας ήταν ένα πείραμα για να διαπιστώσει εάν μια κατάσταση απώλειας των αισθήσεων, θα μπορούσε να ενσωματωθεί σε μια παράσταση. Αυτό το έκανε «σπάζοντας» την παράσταση σε δυο μέρη. Στο πρώτο πήρε ένα χάπι που χορηγείται σε κατατονικούς και στο δεύτερο ένα χάπι που χορηγείται σε επιθετικά και καταθλιπτικά άτομα. Το σώμα της αντέδρασε βίαια στο πρώτο χάπι και έπεσε σε πλήρη ακινησία με το δεύτερο.

Το ιστορικό κοινωνικό πείραμα του «Rythm 0»

Αν όλα τα παραπάνω σας φαίνονται αντισυμβατικά, ακραία και ίσως παράλογα, το «Rythm 0» θα σας κάνει να αναρωτηθείτε μέχρι πιο σημείο μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος.

Το 1974 η Αμπράμοβιτς μπαίνει στο Studio Morra στη Νάπολη. Τοποθετεί στο κέντρο της σκηνής ένας μεγάλο τραπέζι και πάνω σε αυτό αφήνει 72 αντικείμενα. Μπροστά από το τραπέζι υπάρχει μια επιγραφή που λέει πως οι επισκέπτες της έκθεσης μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν όπως εκείνοι θέλουν πάνω στο κορμί της επί έξι ολόκληρες ώρες. Η ίδια στέκεται μερικά βήματα πιο πίσω, εντελώς ακίνητη και με το βλέμμα κολλημένο στο άπειρο.

nrrabbmo13

Ποια ήταν αυτά τα αντικείμενα; Μεταξύ άλλων ένα σφυρί, ένα τσεκούρι, ένα πριόνι, ένα ψαλίδι, ένα μαχαίρι, ένα κουδούνι, ένα φτερό, ένα πιρούνι, ένας καθρέφτης, ένα άρωμα, ένα καπέλο, ένα τριαντάφυλλο, ένα αρνίσιο κόκαλο, ένα σάλι, ζάχαρη, μέλι, κραγιόν, καρφίτσες, βελόνες, μια εφημερίδα και μια φωτογραφική μηχανή Polaroid. Πάνω στο τραπέζι υπήρχε ακόμα ένα πιστόλι και δίπλα του μια σφαίρα!

nrrabbmo8

Η αίθουσα σταδιακά γεμίζει και το πείραμα είναι έτοιμο να ξεκινήσει. Ως που μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος; Στην αρχή το κοινό της συμπεριφέρεται φιλικά και με ευγένεια. Της δίνει ρόλους, την αγκαλιάζει, την φιλάει, την χαϊδεύει, προσπαθεί να την κάνει να γελάσει. Την βάζει να κάτσει ή να ξαπλώσει.

Όσο περνάει η ώρα, ωστόσο, και με δεδομένο πως η Αμπράμοβιτς δεν αντιδρά σε οτιδήποτε και αν της κάνουν, τα πράγματα αρχίζουν και σοβαρεύουν. Το κοινό αντιδρούσε πιο επιθετικά. Αρχικά δοκιμάζουν πάνω της τα αγκάθια από το τριαντάφυλλο. Την τσιμπάνε με τις βελόνες και τις καρφίτσες.

nrrabbmo3

Μετά η κατάσταση αγρίεψε. Της έσκισαν τα ρούχα. Την χλεύασαν. Την παρενόχλησαν σεξουαλικά. Κάποιος της κάρφωσε το μαχαίρι κοντά στο καβάλο ενώ ένας άλλος την χαράκωσε το λαιμό και ρούφηξε το αίμα της. Τα πράγματα έδειχναν να ξεφεύγουν από κάθε έλεγχο όταν κάποιος από το κοινό πήρε το όπλο, έβαλε μέσα την σφαίρα και στη συνέχεια έβαλε την Αμπράμοβιτς να το κρατήσει και να το στρέψει στο λαιμό της. Κάποιος άλλος έσπευσε να πάρει το όπλο και να το ξαναβάλει στο τραπέζι.

nrrabbmo5

Μετά από έξι ώρες η Αμπράμοβιτς άρχισε να κινείται και να περπατά ανάμεσα στον κόσμο. Πολλοί έφυγαν. Όσοι έμειναν έστρεφαν το βλέμμα τους με αποστροφή προς άλλη κατεύθυνση. Κανείς δεν μπορούσε να δει αυτό που ο ίδιος λίγο νωρίτερα είχε δημιουργήσει. Το πείραμα είχε πετύχει…

Δείτε όλα τα θέματα του Weekend

ΚΑΝΤΕ LIKE ΣΤΟ NEWSBEAST.GR

8
σχόλια
  1. avatar Βασίλης Μ.

    Η εικονα της κοινωνίας μας σε μικρογραφία.Δυστυχως η σχιζοφρένεια στη νέα εποχή ονομάζεται τέχνη!

  2. avatar Ooooo

    Η βαρβαρότητα σε όλο της το μεγαλείο. Τα άσχημα παιδικά χρονια αυτής της γυναίκας τη έφεραν σ αυτήν την κατάσταση. Η γνώμη μου είναι ότι δεν είχε κανέναν σεβασμό για το σώμα της και επέτρεπαι τα πάντα στους άλλους μέχρι και πειράματα.Οι άλλοι μπορούν να συμπεριφερθούν πολύ άσχημα .

    1. avatar ;;

      Ποια άσχημα παιδικά χρόνια. Που δεν έπαιρνε ωραία δώρα;;;Που η οικογένεια της δεν ήταν ενωμένη (ουάου);;;Που στα 16 της κατάλαβε οτι κάποια στιγμη!! θα πέθαινε;;Ξέρω ανθρώπους με όντως δύσκολα παιδικά χρόνια (πχ νεκροί γονείς σε τροχαίο) και τέτοια καραγκιοζιλίκια δεν έκαναν ποτέ. Ωραία τίμησε την μνήμη του πατέρα της. Και το ωραίο είναι οτι αυτη στις μέρες μας θεωρείται κάτι σαν καλλιτέχνης που όσο αυτή έχει σχέση με την τέχνη τόσο εγώ είμαι ο απόστολος Παύλος.

  3. avatar Αν ειναι δυνατον

    Μου αρεσει που κάποιοι βγάζουν "ψυχολογικα" συμπερασματα απο το λεγομενο "πείραμα". Η κοπέλα απλά χώρις να έχει πάθει τίποτα συνταρακτικό στην ζωή της (πόσοι έχουν τραβήξει τα πάνδεινα και τέτοιες βλακείες δεν έχουν κάνει) έκανε πράγματα (βαφτίζονταν "εκθέσεις") που σε ένα σοβαρό κράτος απλά δεν θα την αφηναν να κάνει και θα την κλείναν σε κανά ψυχιατρείο. όλα τα άλλα είνα άλλα λόγια να αγαπιόμαστε. Τόσοι άνθρωποι κάνουν σημαντικά πράγματα στη ζωή τους τα βάζουν με θεούς και δαίμονες, μπορεί όντως να έχουν περάσει τα πάνδεινα, αλλά άρθρα και σε εκθέσεις που αφορούν επιτεύγματα τους πάνε λίγοι ώς ελάχιστοι και πολλόι ασχολούνται με ότι βλακεία κάνει κάποιος/α και το βαφτίζουν "πείραμα", "Rythm", η ότι άλλη βλακεία σκεφτούν.

  4. avatar Ellraiser

    Κοριτσι μου ειδες απλως παιχνιδακια νηπιαγωγειου. Δεν εχεις την φαντασια και το κουραγιο να αντιληφτεις ως που μπορει να φταση η σκοτεινη πλευρα του ανθρωπου.

  5. avatar ρις

    Συμπερασμα δεν διαφερουμε απο τα ζωα.Εκεινο που πρεπει να γινει κατανοητο σε ολους ειναι οτι, , το ταλεντο υπαρχει μονο στη διαχειριση της εξουσιας και μονο αυτο,. φανερωνει πραγματικα τον. πολιτισμο και την. αξιοπρεπεια μας .Πολυ καλο πειραμα .Αψογο αρθρο βαλτε και αλλα παρομοια να ειμαστε σε διαρκες αφυπνιση για της δυσκολες εποχες που εποντε ...

    1. avatar Μαιρούλα.

      Έπονται.

    2. avatar ΓιάννηςΠ

      Ο άνθρωπος είναι το χειρότερο θηρίο Τα ζώα δρουν μόνο με τα ένστικτα τα τους Δεν σκοτώνουν για πλάκα ούτε προς τέρψη Και ΔΕΝ είναι αχάριστα!!!

Παρακαλούμε περιμένετε ...
Το newsbeast επιλέγει
newsbeast.gr

Πώς να ξεχωρίσετε στο χώρο της εστίασης

Αξιόπιστες και προσιτές λύσεις από τον όμιλο FROZENBAR – EASYHORECA

newsbeast.gr

Βρείτε ότι χρειάζεστε στο iqshoes.gr

Παπούτσια για όλη την οικογένεια στις καλύτερες τιμές, χωρίς έξοδα αποστολής

forzajuve.gr

Ο επιθετικός που δεν πέτυχε 20 χρόνια ούτε ένα γκολ

Έστησε την πιο καλοστημένη ποδοσφαιρική φάρσα

Το newsbeast προτείνει
Το newsbeast επιλέγει
newsbeast.gr

Πώς να ξεχωρίσετε στο χώρο της εστίασης

Αξιόπιστες και προσιτές λύσεις από τον όμιλο FROZENBAR – EASYHORECA

newsbeast.gr

Βρείτε ότι χρειάζεστε στο iqshoes.gr

Παπούτσια για όλη την οικογένεια στις καλύτερες τιμές, χωρίς έξοδα αποστολής

forzajuve.gr

Ο επιθετικός που δεν πέτυχε 20 χρόνια ούτε ένα γκολ

Έστησε την πιο καλοστημένη ποδοσφαιρική φάρσα